{"id":5283,"date":"2020-12-08T11:39:36","date_gmt":"2020-12-08T11:39:36","guid":{"rendered":"https:\/\/germin.org\/?p=5283"},"modified":"2025-05-28T16:15:28","modified_gmt":"2025-05-28T16:15:28","slug":"permbledhje-e-dites-se-3-te-konferenca-diaspora-flet-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/germin.org\/sq\/permbledhje-e-dites-se-3-te-konferenca-diaspora-flet-2020\/","title":{"rendered":"P\u00ebrmbledhje e dit\u00ebs s\u00eb 3-t\u00eb \u2013 Konferenca Diaspora Flet 20|20"},"content":{"rendered":"

PANEL DISKUTUES: INVESTIMI DHE FINANCIMI NE PATUNDSHMERI<\/a> <\/u><\/strong><\/p>\n

Ekspert\u00ebt e tregut t\u00eb patundshm\u00ebris\u00eb thon\u00eb se k\u00ebrkesa por edhe investimet n\u00eb nd\u00ebrtimin e patundshm\u00ebrive akoma jan\u00eb n\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb. Vler\u00ebsohet se investimet n<\/span>\u00eb Kosov\u00eb arrit\u00ebn vler\u00ebn prej 272 milion\u00eb eurove, ku rreth 90 p\u00ebr qind e tyre u evidentuan n\u00eb sektorin e patundshm\u00ebrive. P\u00ebr t\u00eb diskutuar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, n\u00eb dit\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb Konferenc\u00ebs Diaspora Flet u organizua paneli diskutues me tem\u00ebn \u201cInvestimi dhe financimi n\u00eb patundshm\u00ebri\u201d, ku u trajtuan aspekte t\u00eb ndryshme p\u00ebr investimet n\u00eb patundshm\u00ebri dhe praktikat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb k\u00ebsaj industrie n\u00eb Kosov\u00eb. Ky sesion u realizua nga <\/span>Raiffeisen Leasing Kosov\u00eb<\/span><\/a>, dhe n\u00eb t\u00eb prezantuan: z.Gjon Gjonlleshaj dhe z.Driton Nikaj – Raiffeisen Bank, z.<\/span>Arif Dermishi \u2013 4A Shpk, Fatoni Sinani \u2013 Art Construction, Rron Lluka \u2013 Dukagjini Invest, Besnik Murati \u2013\u00a0 Prime Group Construction.<\/span><\/p>\n

Duke marr\u00eb parasysh k\u00ebrkesat e diaspor\u00ebs p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb banesa n\u00eb vendin am\u00eb, diskutimi filloi me pyetjen se cilat jan\u00eb k\u00ebshillat p\u00ebr bashk\u00ebatdhetar\u00ebt q\u00eb blerja e tyre t\u00eb jet\u00eb e sigurt. Sipas investitor\u00ebve jan\u00eb disa parametra q\u00eb duhet t\u00eb shikohen para se t\u00eb investohet. Sipas z.Murati kur dikush fillon t\u00eb investoj\u00eb, ai\/ajo planifikojn\u00eb q\u00eb t\u00eb jen\u00eb k\u00ebnaqur me investimin, por edhe t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb lirohen nga investimi. Ai, p\u00ebrmendi lokacionin, investitorin dhe kualitetin e nd\u00ebrtimit si faktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb investuar. Kurse z.Sinani theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e dokumentacionit, certifikat\u00ebn dhe pranimin teknik, dhe z.Dermishi potencoi q\u00eb tregu i Kosov\u00ebs \u00ebsht\u00eb i mbushur me investitor\u00eb jo-korrekt\u00eb prandaj duhet hulumtuar shum\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.\u00a0<\/span><\/p>\n

P\u00ebr t\u2019u adaptuar larg\u00ebsis\u00eb, kompanit\u00eb ata kan\u00eb p\u00ebrsosur metodat e komunikimit. Z.Lluka nga Duagjini Invest tregoi q\u00eb ata kan\u00eb krijuar nj\u00eb website ku shfaqen banesat n\u00eb form\u00ebn 3 D. Ai poashtu tha q\u00eb kjo kompani krijon nj\u00eb showroom ku tregohen t\u00eb gjitha elementet me t\u00eb cilat nd\u00ebrtohet nd\u00ebrtesa. Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb vrazhd\u00eb, kjo kompani por edhe tjerat e kompletojn\u00eb nj\u00eb banes\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb klienti nga diaspora se si do t\u00eb duket. Kompanit\u00eb vendore n\u00eb Kosov\u00eb gjithashtu ofrojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e n\u00ebnshkrimit t\u00eb kontrat\u00ebs nga pala tjet\u00ebr, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb e autorizuar nga noteri dhe bler\u00ebsi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb tjet\u00ebr tem\u00eb e ngritur ishte pyetja nga diaspora se n\u00eb rast se ata duhet t\u00eb paguajn\u00eb p\u00ebr mir\u00ebmbajtje ndon\u00ebse nuk jetojn\u00eb aty. T\u00eb gjith\u00eb investitor\u00ebt theksuan se politika e kompanive \u00ebsht\u00eb unifrome dhe t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb paguajn\u00eb mir\u00ebmbajtje pavar\u00ebsisht koh\u00ebs sa q\u00ebndrojn\u00eb aty.<\/span>
\n<\/span>
\n<\/span>N\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij paneli shum\u00eb interaktiv u p\u00ebrmenden edhe investimet nga diaspora n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb rekomanduan nevoj\u00ebn e bashk\u00ebpunimit me ekspert\u00eb lokal p\u00ebr shkak t\u00eb sfidave t\u00eb ndryshme si procedurat administrative, njohja m\u00eb e mir\u00eb e tregut dhe kontekstit lokal, etj.<\/span><\/p>\n

\u201c<\/span>Gjetja e lokacionit nuk \u00ebsht\u00eb fare e leht\u00eb, dhe m\u00eb pas kontraktimi i pun\u00ebve mungon, por ne kemi fuqi pun\u00ebtore, por jo t\u00eb specializuar. M\u00eb pas, leja e nd\u00ebrtimit merr koh\u00eb deri n\u00eb 2 vite m\u00eb pas. Deri n\u00eb 24 muaj t<\/span>\u00eb mb\u00ebrrij\u00eb<\/span> finalizimin \u00ebsht\u00eb sukses i madh\u201d, tha z.Durmishi.<\/span><\/p>\n

Investitor\u00ebt n\u00eb fund fal\u00ebnderuan bank\u00ebn <\/span>Raiffeisen Leasing Kosov\u00eb<\/span><\/a> p\u00ebr efikasitetin duke ia leht\u00ebsuar t\u00eb b\u00ebrit biznes.\u00a0<\/span><\/p>\n

PANEL DISKUTUES: E ARDHMJA E REMITANCAVE<\/strong><\/a><\/p>\n

Remitancat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb prurjen m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare dhe kosovare, duke l\u00ebn\u00eb pas investime t\u00eb huaja direkte dhe eksportet. Ato kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb fluks financiar i q\u00ebndruesh\u00ebm dhe i sigurt n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare p\u00ebr vite me rradh\u00eb dhe jan\u00eb nj\u00eb burim i t\u00eb ardhurave p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 1\/4 e familjeve shqiptare. Sidoqoft\u00eb, shumica e k\u00ebtyre parave shkojn\u00eb p\u00ebr konsum dhe kan\u00eb nj\u00eb ndikim shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb zhvillimin social-ekonomik. Gjithashtu, duke pasur parasysh dinamik\u00ebn e komuniteteve t\u00eb diaspor\u00ebs \u00ebsht\u00eb normale t\u00eb presim nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb d\u00ebrgesave t\u00eb parave gjat\u00eb viteve t<\/span>\u00eb ardhshme<\/span>. P\u00ebr t\u00eb trajtuar k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, paneli i moderuar nga Hana Bacaj, Alumna (Kosovo-American Education Fund), kishte t\u00eb ftuar k<\/span>\u00ebta<\/span> panelist\u00eb: Stela Shkodrani (Easy Pay Albania), Sonia Plaza (World Bank) dhe Holti Banka (World Bank).<\/span><\/p>\n

Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i z.Banka,<\/span> remitancat kan\u00eb pasur nj\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, para dhe sidomos gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb pandemis\u00eb COVID19. \u201c\u00cbsht\u00eb mjaft e qart\u00eb q\u00eb remitancat jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr jet\u00ebn e qytetar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb dhe Shqip\u00ebri. Sa i p\u00ebrket kanaleve, shumica e remitancave jan\u00eb t\u00eb transferuar p\u00ebrmes agjecioneve bankare, bankat, por edhe transformimi kesh si p,sh nga diaspora e italis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d, shtoi ai. Duke par\u00eb p\u00ebrdorimin e keshit ai shtoi se ka ardhur koha p\u00ebr digjatilizmin dhe strukturimin e remitancave.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sipas znj.Plaza shumica e remitancave n\u00eb Shqip\u00ebri pranohen nga Greqia dhe Italia ku rreth 88% e t\u00eb sjellave vijn\u00eb nga k\u00ebto shtete, ku edhe jan\u00eb vende t\u00eb destinacionit p\u00ebr shqiptar\u00ebt jasht\u00eb vendit. Sipas saj kostoja e d\u00ebrgimit t\u00eb remitancave \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e lart\u00eb krahasur me vendet e regjionit, apo edhe t\u00eb bot\u00ebs. \u201cNe duhet t\u00eb shohim pse kostot jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb larta, si duhet t\u00eb ndryshojm\u00eb trendet, barrierat\u201d, tha ajo.<\/span><\/p>\n

Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i znj. Shkodra nga EasyPay n\u00eb vitin 2008 \u00ebsht\u00eb mb\u00ebrritur pika m\u00eb e lart\u00eb d remitancave dhe m\u00eb pas ato filluan t\u00eb ulen, sidmos n\u00eb vitin 2013, po p\u00ebrs\u00ebri u pa nj\u00eb ngritje t\u00eb remitancave. Duke par\u00eb trendet, vlen t\u00eb cektet q\u00eb Easypay \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr faktor\u00ebt kryesor sa i p\u00ebrket digjitalizimit t\u00eb pagesave, por sfida kryesor vazhdon t\u00eb mbetet pagesa kesh e remitancave dhe shoq\u00ebrit\u00eb tona jan\u00eb t\u00eb prirura t\u00eb p\u00ebrdorin m\u00eb shum\u00eb keshin sesa pagesa online.<\/span><\/p>\n

Por cila \u00ebsht\u00eb e ardhmja e remitacave? Sipas znj.Plaza pritet q\u00eb remitancat t\u00eb zvog\u00eblohen p\u00ebr 14% nga viti 2021 n\u00eb Shqip\u00ebri, kurse n\u00eb vitin 2020 ato jan\u00eb zvog\u00ebluar p\u00ebr 7.2% dhe pritet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb zbirjte prej 7.5% n\u00eb 2021 n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. P.sh n\u00eb Europ\u00ebn Qendore dhe Azi pritet nj\u00eb zvog\u00eblim prej 16.1% e remitancave. Por n\u00eb Kosov\u00eb, remitancat jan\u00eb ngritur n\u00eb prej 9.8 deri n\u00eb korrik t\u00eb vitit 2020 dhe 47% prej tyre kan\u00eb ardhur p\u00ebrmes kanaleve formale, kurse nj\u00eb falt tjet\u00ebr i paraqitur gjat\u00eb prezantimit ishte se n\u00eb Shqip\u00ebri, remitancat p\u00ebrb\u00ebnin 9% e GDP-s\u00eb. Po ashtu p.sh si\u00e7 tha ajo p\u00ebr 200 dollar\u00eb t\u00eb d\u00ebrguara nga Amerika \u00ebsht\u00eb dashur 5 dit\u00eb koh\u00eb q\u00eb d\u00ebrgesa t\u00eb mb\u00ebrrij\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe \u00ebsht\u00eb periudh\u00eb e gjat\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n

N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb shfryt\u00ebzohet potenciali financiar i diaspor\u00ebs, Kosova dhe Shqip\u00ebria sipas panelist\u00ebve duhet t\u00eb nd\u00ebrmarrin disa veprime si: T\u00eb hartojn\u00eb politika q\u00eb nxisin ridestinimin e remitencave drejt investimeve dhe kursimit, duke krijuar platforma investuese apo emituar obligacione qeveritare p\u00ebr diaspor\u00ebn; T\u00eb ulet kosto e transferit t\u00eb remitencave; dhe t\u00eb rriten programet mbi edukimin financiar t\u00eb familjeve pranuese t\u00eb remitencave; Qeveria e Kosov\u00ebs duhet ta finalizoj\u00eb regjistrin e diaspor\u00ebs i cili duhet t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb fushat e tyre t\u00eb pun\u00ebs, p\u00ebrvoj\u00ebn profesionale, dhe gatishm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr zhvendosje t\u00eb p\u00ebrkohshme etj; T\u00eb\u00a0 krijohen rrjete profesionale dhe plane me q\u00ebllime konkrete p\u00ebr inkuadrimin e diaspor\u00ebs n\u00eb ekonomi; T\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet ambienti i biznesit me theks n\u00eb forcimin e sundimit t\u00eb ligjit, t\u00eb drejtave t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb intelektuale dhe transparenc\u00ebs.<\/span><\/p>\n

NGJARJA KRYESORE: BISED\u00eb MES KINGSLEY AIKINS & MARTI RUSSELL <\/u><\/strong><\/a><\/p>\n

Se angazhimi i diaspor\u00ebs \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr vendin am\u00eb e tha edhe bashk\u00ebbisedimi i p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb mes t\u00eb <\/span>Kingsley Aikins<\/span><\/a> dhe <\/span>Martin Russell<\/span><\/a> nga Instituti i Rrjet\u00ebzimit nga Irlanda. Ngjarja kryesore e k\u00ebsaj konference filloi marrjen shembull t\u00eb Germin si nj\u00eb organizat\u00eb me shum\u00eb potencial p\u00ebr t\u00eb lidhur Diaspor\u00ebn me Vendin Am\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb bised\u00eb e p\u00ebrqendruar p\u00ebr rreth 30 minuta shtjelloi shum\u00eb tema dhe fakte p\u00ebr Diaspor\u00ebn. Por \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb Diaspora dhe pse \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme? Sipas z.Aikins t\u00eb gjith\u00eb jemi pjes\u00eb e diaspor\u00ebs p\u00ebrshkak t\u00eb ndryshimeve drastike n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb nd\u00ebr shekuj. Ai shpjegoi termniologjin\u00eb e fjal\u00eba Diaspor\u00eb e cola rrjedh nga gjuha greke q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb \u201cn\u00eb mes vendesh \u201cshp\u00ebndarje\u201d. Edhe pse dikur kjo fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb lidhur me popullin hebrenj, sot rreth 500 milion\u00eb njer\u00ebz jetojn\u00eb jasht\u00eb vendit t\u00eb tyre t\u00eb lindjes. Si\u00e7 tha z.Aikins n\u00ebse e kthejm\u00eb n\u00eb numra do t\u00eb thot\u00eb vendi i pest\u00eb (5) m\u00eb i madhi n\u00eb bot\u00eb. P\u00ebrshkak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre rrjeteve t\u00eb njer\u00ebzve, shum\u00eb shtete kan\u00eb p\u00ebrpiluar strategji komb\u00ebtare p\u00ebr angazhimin e Diaspor\u00ebs\u00a0<\/span><\/p>\n

Por pse migrimi ka nj\u00eb konotacion t\u00eb keq dhe kaq t\u00eb ndjesh\u00ebm, pyeti z.Russell. \u201c\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb migrimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr fjal\u00ebt m\u00eb toksike, dhe paraqet nj\u00eb imazh emocional dhe t\u00eb keq\u201d, u shpreh z.Aikins. Dallimi n\u00eb mes te Migrimit dhe Diaspor\u00ebs sipas shpjegimit t\u00eb z.Aikins \u00ebsht\u00eb se migrim do t\u00eb thot\u00eb njer\u00ebzit\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb t\u00eb larguar nga vendi p\u00ebr arsyje t\u00eb ndryshme kurse Diaspora e cila vjen si pasoj\u00eb e migrimi ka nj\u00eb kuptim m\u00eb pozitiv do t\u00eb thot\u00eb kthimi mbrapa dhe lidhja me vendin e origjin\u00ebs.<\/span><\/p>\n

\u201cUn\u00eb mendoj q\u00eb diapsora mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb shum\u00eb per t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar kuptimin e fjal\u00ebs migrim\/imigrant. Nj\u00eb shembull \u00ebsht\u00eb zbulimi i vaksin\u00ebs kund\u00ebr Covid19 nga dy emigrant\u00eb turk n\u00eb Gjermani\u201d, shtoi ai.\u00a0<\/span><\/p>\n

Pandemia dhe kriza globale e shkaktuar nga Covid19 na ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb adaptojm\u00eb forma t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb komunikuar. Sipas panelist\u00ebve, diaspora ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr tregimet m\u00eb pozitive n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb duke i ndihmuar vendet am\u00eb n\u00eb forma t\u00eb ndryshme.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cPor fuqia e diaspor\u00ebs mund t\u00eb jet\u00eb q\u00eb ti jeton diku larg por je i lidhun me vendin e origjin\u00ebs. Gjerografia dhe lokacioni s\u2019kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi – por \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishem \u00e7far\u00eb b\u00ebn dhe p\u00ebr k\u00eb e b\u00ebn\u00eb. Sot ti mund t\u00eb jetosh diku dhe t\u00eb punosh dikund tjet\u00ebr, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb lokacioni nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u201d, shtoi z.Aikins. Prandaj, ai ritheksoi iden\u00eb p\u00ebr kthimin e trurit dhe nd\u00ebrtimi e urave t\u00eb besimit mes kombit dhe diaspor\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sipas ekspertit nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb diaspor\u00ebs, Aikins, ndonj\u00ebher\u00eb vet\u00ebm 20 persona mund t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb impakt gjigant n\u00eb lidhjen e diaspor\u00ebs me vendet e origjin\u00ebs. Sipas tij, roli i shtetit me qytetar\u00ebt jasht\u00eb vendit mund t\u00eb jet\u00eb n\u00eb dy forma: (2) Facilitator\/Nd\u00ebrmjet\u00ebs i programeve p\u00ebr diaspor\u00ebn dhe (2) Implementues i programeve p\u00ebr angazhimin e diaspor\u00ebs. Z. Aikins rekomandoi q\u00eb duhet t\u00eb krijojm\u00eb dhe adaptojm\u00eb forma t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb komunikuar me diaspor\u00ebn – ngase sipas tij – shtetet e vogla edhe sikur Kosova dhe Shqip\u00ebria kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr miq p\u00ebr zhvillim dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast miqt\u00eb tan\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb jan\u00eb ata jasht\u00eb vendit, pra diaspora.<\/span><\/p>\n

FJALIME INSPIRUESE <\/u>\u00a0<\/strong><\/p>\n

GIORGIO FUSCO<\/strong><\/a><\/p>\n

Giorgio Fusco<\/b> \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb grupi t\u00eb rinj\u00ebsh i quajtur \u201cThe Daggs\u201d. Ata jan\u00eb nga Hora e Arbresh\u00ebvet (Piana degli Albanesi), qytez\u00eb si\u00e7iliane e themeluar nga m\u00ebrgimtar\u00eb shqiptar\u00eb para pes\u00eb shekujsh, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ende sot \u00ebsht\u00eb gjall\u00eb gjuha, kultura dhe identiteti arb\u00ebresh.<\/span><\/p>\n

Ai gjat\u00eb fjalimit t\u00eb tij<\/span> ka folur rreth nj\u00eb video t\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr konferenc\u00ebn Diaspora Flet 2020, e cila i p\u00ebrket tradit\u00ebs arb\u00ebreshe me titullin \u201cTr\u00ebndafili i shk\u00ebmbit\u201d. Ai ka njoftuar se k\u00ebng\u00ebt e grupit t\u00eb tij mund t\u00eb gjinden pothuajse n\u00eb t\u00eb gjitha platformat si p.sh n\u00eb kanalet e Youtube, Spotify etj. P\u00ebr momentin jan\u00eb vet\u00ebm dy \u201cDrita\u201d dhe \u201cLumturi\u201d. Ai ka njoftuar se n\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm do t\u00eb dal albumi i par\u00eb, n\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi diskografike n\u00eb Palermo.\u00a0<\/span><\/p>\n

ARLINDA \u00c7AUSHOLLI<\/strong><\/a><\/p>\n

Arlinda \u00c7ausholli<\/b> \u00ebsht\u00eb gazetare, publiciste dhe eksperte komunikimi me m\u00eb shum\u00eb se 20 vite p\u00ebrvoj\u00eb profesionale.<\/span> Ajo \u00ebsht\u00eb themeluese e \u201cFit For Future\u201d, nj\u00eb program komunikimi dhe zhvillimi personal i krijuar n\u00eb vitin 2013, i cili p\u00ebrqendrohet n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e aft\u00ebsive t\u00eb komunikimit t\u00eb qytetar\u00ebve dhe qasjen pozitive ndaj vetes dhe shoq\u00ebris\u00eb. N\u00ebp\u00ebrmjet \u201cFit For Future\u201d, pjes\u00ebmarr\u00ebsit jan\u00eb ndikuar duksh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb zhvillim profesional ,personal, si dhe rritje e fuqizim n\u00eb lidership.<\/span> \u00c7ausholli \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mentoruese e t\u00eb rinjve dhe jo vet\u00ebm, dhe gjithashtu fol\u00ebse n\u00eb Tedx n\u00eb Itali dhe Kosov\u00eb.<\/span><\/p>\n

N\u00eb fjalimin e saj, ajo tregon se si ka filluar programin \u201cFit For Future\u201d qysh para 7 viteve, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb program komunikimi, zhvillimi, bashk\u00ebpunimi, qytetarie. Ajo tregon se ky program lindi si domosdoshm\u00ebri e komunikimit, si shoq\u00ebri q\u00eb ndoshta i mungon komunikimi i mir\u00eb, i mungon komunikimi me vet\u00ebn, pra lindi si nj\u00eb nevoj\u00eb. Kjo kompani u zgjerua si n\u00eb Shqip\u00ebri, e poashtu edhe n\u00eb Kosov\u00eb, duke vizituar shum\u00eb qytete. Poashtu ajo shton se ky program i dedikohet t\u00eb gjitha moshave dhe t\u00eb gjitha profesioneve, dhe se ka nj\u00eb segment shum\u00eb t\u00eb veqant\u00eb p\u00ebr edukimin sepse \u00ebsht\u00eb e ardhmja e vendit, dhe p\u00ebrmbledh\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshin nx\u00ebn\u00ebs-m\u00ebsues-prind. Ajo e shpjegon edhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e intelegjenc\u00ebs emocionale sidomos tek f\u00ebmij\u00ebt, q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb kemi nj\u00eb gjenerat\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb ngrejn\u00eb z\u00ebrin aty ku duhet, duke mos pasur frik\u00eb. M\u00eb pas vijon video e p\u00ebrgatitur nga znj. \u00c7ausholli, e cila ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me programin e cekur m\u00eb lart\u00eb.<\/span><\/p>\n

LOKSAN HARLEY<\/strong><\/a><\/p>\n

Loksan Harley<\/b> \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekspert i pavarur i migracionit, zhvillimit dhe mbrojtjes me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb gjer\u00eb pune me Kombet e Bashkuara, qeverit\u00eb dhe organizatat jofitimprur\u00ebse n\u00eb k\u00ebrkime, menaxhim projektesh, nd\u00ebrtim kapacitetesh dhe asistenc\u00eb teknike n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn, Afrik\u00ebn dhe Azi-Paq\u00ebsor. Ai ka nj\u00eb BA n\u00eb ekonomi nga Universiteti McGill dhe nj\u00eb MSc n\u00eb politikat publike dhe menaxhim nga Shkolla e Studimeve Orientale dhe Afrikane, Universiteti i Londr\u00ebs, ku gjithashtu ka ligj\u00ebruar p\u00ebr politik\u00ebn e migracionit.<\/span><\/p>\n

Ai<\/span>nisi takimin me nj\u00eb prezantim t\u00eb shkurt\u00ebr p\u00ebr vet\u00ebn e tij, se prej nga \u00ebsht\u00eb dhe se me \u00e7far\u00eb veprimtarie merret. Ai ka folur p\u00ebr fuqin\u00eb e emisioneve t\u00eb radios, dhe potencialin q\u00eb kan\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndikuar tek njer\u00ebzit. N\u00eb vazhdim ka prezantuar disa t\u00eb dh\u00ebna dhe statistika rreth k\u00ebtyre llojeve t\u00eb emisioneve. Ai \u00ebsht\u00eb shprehur se k\u00ebto emisione iu ndihmojn\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb lidhje t\u00eb reja n\u00eb mes vete, dhe se angazhimi i diaspor\u00ebs ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me krijimin e lidhjeve t\u00eb forta. Gjithashtu tregon rreth emisionit t\u00eb tij i cili \u00ebsht\u00eb vazhdimisht n\u00eb rritje, dhe i krijon mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb zgjeruar lidhjet dhe i lejon atij q\u00eb t\u00eb ofroj nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, e poashtu q\u00eb t\u00eb tregoj storjen e tij. Ai shton se p\u00ebrveq k\u00ebsaj, kjo ka qen\u00eb edhe nj\u00eb tub i biznesit, duke i lejuar klient\u00ebt q\u00eb ta gjejn\u00eb at\u00eb, apo edhe ekspertiz\u00ebn q\u00eb ai ka, dhe shum\u00eb benefite t\u00eb tjera. M\u00eb tej ka treguar edhe p\u00ebr mitet e emisioneve t\u00eb radios si: \u00e7mimi i shtrenjt\u00eb p\u00ebr to, marrja e tep\u00ebrt e koh\u00ebs, t\u00eb qen\u00ebt fol\u00ebs profesionist, dhe se askush nuk ua d\u00ebgjon emisionin, p\u00ebr t\u00eb cilat ka th\u00ebn\u00eb se jan\u00eb vet\u00ebm mite dhe nuk q\u00ebndrojn\u00eb. Dhe m\u00eb tej ka treguar se si mund t\u00eb filloni nj\u00eb emision t\u00eb till\u00eb dhe hapat t\u00eb cil\u00ebt duhet ti ndjekni.<\/span><\/p>\n

JEREMY COATS<\/strong><\/a><\/p>\n

Jeremy Coats<\/b> sh\u00ebrben si udh\u00ebheq\u00ebsi i programit t\u00eb fondacionit n\u00eb Institutin e Edukimit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (IIE). Ai udh\u00ebheq\u00eb iniciativat e diaspor\u00ebs s\u00eb IIE, duke p\u00ebrfshir\u00eb programin e bursave t\u00eb diaspor\u00ebs afrikane t\u00eb\u00a0 financuara nga Carnegie Corporatio Ne\u00eb York dhe programin e bursave t\u00eb diaspor\u00ebs greke, t\u00eb sponsorizuar nga Fondacioni Stavros Niarchos. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb IIE, ai ka menaxhuar programe t\u00eb ndryshme t\u00eb shk\u00ebmbimit t\u00eb studiuesve dhe ka mb\u00ebshtetur portofoliot e studiuesve Fulbright t\u00eb SHBA n\u00eb Evrop\u00eb dhe Afrik\u00eb sub-Sahariane.<\/span><\/p>\n

Ai prezantoi<\/span>\u00a0pun\u00ebn t\u00eb cil\u00ebn e b\u00ebjn\u00eb n\u00eb Institutin e Edukimit Nd\u00ebrkom\u00ebtar (IIE), angazhimin e akademik\u00ebve t\u00eb diaspor\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebn kan\u00eb qen\u00eb duke e b\u00ebr\u00eb p\u00ebr af\u00ebr 8 vite n\u00eb dy programe t\u00eb ndryshme. Ai ka shtuar se IIE \u00ebsht\u00eb nj\u00eb organizat\u00eb jo-profitabile q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me shk\u00ebmbimin arsimor\u00eb, jan\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb globalisht, dhe se kan\u00eb zyre n\u00eb <\/span>\u00e7do kontinent, disa prej tyre n\u00eb SHBA. Ai shton se ata jan\u00eb t\u00eb njohur p\u00ebr menagjimin dhe implementimin e programit \u201cFullbright\u201d p\u00ebr qeverin\u00eb Amerikane. M\u00eb pas tregon se aj i takon nj\u00eb krahu tjet\u00ebr t\u00eb institucionit, ku udh\u00ebheq\u00eb fondacionet t\u00eb mb\u00ebshtetura nga filantropi t\u00eb ndryshm\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. N\u00eb ve\u00e7anti ka p\u00ebrmendur programin e bashk\u00ebpunimit t\u00eb diaspor\u00ebs greke, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb angazhuar akademik\u00ebt e diaspor\u00ebs greke. Q\u00ebllimi kryesor\u00eb i k\u00ebtij programi ka qen\u00eb krijimi i lidhjeve n\u00eb mes t\u00eb institucioneve n\u00eb Amerik\u00eb, Kanada, Afrik\u00eb e Jugut me universitetet greke, duke shpresuar q\u00eb t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb qarkullim t\u00eb trurit n\u00eb mes t\u00eb diaspor\u00ebs dhe vendit am\u00eb n\u00eb k\u00ebto institucionet e edukimit t\u00eb lart\u00eb. B\u00ebrthama e k\u00ebtyre aktiviteteve \u00ebsht\u00eb zhvillimi i kurrikul\u00ebs, m\u00ebsmdh\u00ebnja, mentorimi, dhe k\u00ebrkimet bashk\u00ebpunuese. Ai m\u00eb tej shton se kriza ekonomike n\u00eb Greqi ka shkaktuar munges\u00eb, apo zbraz\u00ebti n\u00eb lidhje me njohurit\u00eb akademike p\u00ebrbrenda institucioneve, dhe se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr individ\u00ebt nga diaspora q\u00eb t\u00eb kthehen dhe ti mbushin ato pozita. Gjithashtu tregon se si kan\u00eb krijuar nj\u00eb hart\u00eb t\u00eb akademik\u00ebve t\u00eb diaspor\u00ebs greke dhe grek\u00ebve t\u00eb Qipros, megjith\u00ebse ndoshta jo nj\u00eb num\u00ebr i k\u00ebnqash\u00ebm, mir\u00ebpo ka vazhdim\u00ebsi t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb cil\u00ebt regjistrohen. Poashtu ka p\u00ebrmendur edhe pandemin\u00eb COVID-19, e cila ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrrohen disa plane, dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disa programe do t\u00eb ofrohen virtualisht.<\/span><\/p>\n

ANITA GJIDODA <\/strong><\/a><\/p>\n

Anita Gjidoda \u00ebsht\u00eb nj\u00eb profesioniste me p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb e-tregtin\u00eb me nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb pasur n\u00eb industrin\u00eb e internetit me mbi 7 vite eksperienc\u00eb. N\u00eb videon e saj inspiruese ajo tregon se nj\u00eb udh\u00ebtim nga Kroacia p\u00ebr n\u00eb Shqip\u00ebri e b\u00ebri t\u00eb kutpoj\u00eb sa e bukur dhe e vecant\u00eb \u00ebsht\u00eb Shqip\u00ebria, por sa pak e promovuar.<\/p>\n

P\u00ebrvoja e saj p\u00ebr t\u00eb pronotuar nj\u00eb dhom\u00eb n\u00eb Dh\u00ebrmi n\u00eb vitin 2013 i solli shum\u00eb sfida. Prandaj, ajo ishte nj\u00ebra nga personat e par\u00eb q\u00eb hapi dhe transformoi tregun online t\u00eb akomodimeve n\u00eb Shqip\u00ebr dhe kjo gj\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi n\u00eb t\u00eb qenurit pionere n\u00eb industrin\u00eb online.<\/p>\n

\u201cPasioni im p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar u b\u00eb edhe mision i imi p\u00ebr t\u00eb promovuar bukurit\u00eb shqiptare. Nj\u00eb mund\u00ebsi e hapur p\u00ebr Booking p\u00ebr shqip fol\u00ebsit\u00eb m\u00eb dha mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb vizionin ta b\u00ebj realitet\u201d, tha ajo.\u00a0 Sipas saj jan\u00eb pes\u00eb gj\u00ebra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb cilat t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb suksesh\u00ebm n\u00eb pun\u00eb dhe jet\u00eb e t\u00eb cilat jan\u00eb: 1. Edukimi, 2. Marr\u00ebdh\u00ebnie njer\u00ebzore, 3. D\u00ebgjim Aktiv, 4. Mir\u00ebkuptim dhe 5. Ndarje eksperience<\/p>\n

P\u00ebr t\u00eb nuk ka krenari m\u00eb t\u00eb madhe sesa kur e sheh Shqip\u00ebrin\u00eb dhe vendet shqiptare si nj\u00eb nd\u00ebr destinacionet ky\u00e7e p\u00ebr t\u2019u vizituar. \u201cGjithmon\u00eb ka pasur sterotipe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb por jam e lumtur q\u00eb k\u00ebto kan\u00eb filluar t\u00eb thyhen dhe p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb bekim q\u00eb pata mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb\u201d, u shpreh ajo.<\/p>\n

FIKRET ZENDELI<\/strong><\/a><\/p>\n

Fikret Zendeli \u00ebsht\u00eb themelues i Social Friday. Ai ka lindur n\u00eb Gostivar t\u00eb Maqedonis\u00eb Veriore, por q\u00eb s\u00eb bashku me familjen \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrngulur n\u00eb Zvic\u00ebr n\u00eb vitin 1992. Social Friday \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ide e cila ka\u00a0 efekte pozitive t\u00eb dyanshme. P\u00ebrvec se ti duke b\u00ebr\u00eb pun\u00eb vullnetare me f\u00ebmij\u00eb, me kafsh\u00eb apo dicka tjet\u00ebr, do t\u00eb nderosh ata, por mbi t\u00eb gjitha do e largosh stresin e p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb pun\u00ebs. E premtja \u00ebsht\u00eb dita kur t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit e l\u00ebn\u00eb pak anash pun\u00ebn por q\u00ebllimi i Social Friday \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb shndrrohet n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb produktive dhe motivuese p\u00ebr dit\u00ebt n\u00eb vijim. Benefitet jan\u00eb pik\u00ebrisht p\u00ebr sh\u00ebndetin mendor t\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuarve por edhe t\u00eb rritjes ekonomike n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n

VALON ASANI<\/strong><\/a><\/p>\n

Valoni ka lindur n\u00eb St. Gallen t\u00eb Zvicr\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb Z\u00fcrich ku ai punoi p\u00ebr HP (Hewlett Packard) si nj\u00eb menaxher i projektit IT- s\u00eb. N\u00eb vitin 2011 zhvendoset n\u00eb Kosov\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb filloj\u00eb biznesin e tij. Ai po at\u00eb vit themeloi MIK Group GmbH 2011. Kjo agjensi, b\u00ebn\u00a0optimizimit t\u00eb motor\u00ebve t\u00eb k\u00ebrkimit dhe nj\u00eb Partner zyrtar i Google.<\/p>\n

N\u00eb prezantimin e tij ai prezentoi dua AG (dua.com, dega ne Kosov\u00eb) t\u00eb cil\u00ebn e themeloi n\u00eb gusht t\u00eb vitit 2019. N\u00eb prezentimin e tij, ai na prezanton projektin inovativ Dua.com, q\u00eb q\u00ebllimi i k\u00ebsaj platforme \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb bashkoj\u00eb shqiptar\u00ebt kudo q\u00eb jan\u00eb larg vendeve am\u00eb. Vizioni i Dua.com \u00ebsht\u00eb shfryt\u00ebzimi i teknologjis\u00eb sidomos p\u00ebr njer\u00ebzit t\u00eb cil\u00ebt pa d\u00ebshir\u00eb, jetojn\u00eb larg vendlindjes. Dua.com \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aplikacion mobil i vitit 2020, por q\u00eb mendimet dhe projektet rreth saj datojn\u00eb 10 vite m\u00eb par\u00eb.
\nKjo platform\u00eb\u00a0 t\u00eb jep mund\u00ebsi t\u00eb shumta, var\u00ebsisht prej q\u00ebllimeve t\u00eb p\u00ebrdoruesve. Dating apo takimet romantike me njer\u00ebz nga vendlindja, por po ashtu edhe p\u00ebr pun\u00eb biznesi apo thjesht ndihm\u00eb ndaj nj\u00ebri tjetrit. Me an\u00eb t\u00eb aplikacionit, diaspora e ka m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb ndjek trendet dhe t\u00eb investoj\u00eb n\u00eb biznese t\u00eb duhura. P\u00ebr sukseset e k\u00ebsaj platforme, themeluesi Valon Asani na prezantoi t\u00eb dh\u00ebnat statistikore dhe numrin e lart\u00eb t\u00eb p\u00ebrdoruesve t\u00eb saj.<\/p>\n

SHUK ORANI<\/u><\/strong><\/a><\/p>\n

Shku Orani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb artist nga Kosova i cili q\u00eb nga viti 1993 jeton si nj\u00eb artist i pavarur n\u00eb Hamburg, Gjermani. N\u00eb pun\u00ebn e tij ai fokusohet n\u00eb kompleksitetin e qenies njer\u00ebzore dhe p\u00ebrmes stilit t\u00eb tij abstrakt, pikturat e tija p\u00ebrcjellin nj\u00eb p\u00ebrshtypje unike. N\u00eb intervist\u00ebn e tij 5 minut\u00ebshe ai tregon rrug\u00ebtimin e tij.<\/p>\n

Nj\u00eb p\u00ebrzgjedhje e veprave t\u00eb tij si piktura, skulptura, e fotografia mund t\u00eb shihen n\u00eb ekspozita an\u00eb e mban\u00eb bot\u00ebs. Prej ekspozitave n\u00eb vendlindjen e tij n\u00eb Prishtin\u00eb, veprat e tija jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuara gjithashtu edhe n\u00eb Muzeun e Artit Bashk\u00ebkohor n\u00eb Pekin, Muzeun e Luvrit n\u00eb Paris, MOCA (Museum of Contemporary Art), koleksione private sikuse n\u00eb hotelin Swiss Diamond n\u00eb Prishtin\u00eb.<\/p>\n

Si\u00e7 thot\u00eb ai, Shuki \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kritik i \u00e7’orientimit t\u00eb njeriut dhe munges\u00ebs s\u00eb vullnetit, ndjenave dhe intuit\u00ebs. Vet\u00eb Orani \u00ebsht\u00eb i frym\u00ebzuar nga natyra dhe mjedisi shoq\u00ebror pozitiv si dhe nga aft\u00ebsia krijuese e njeriut modern. Ai beson thell\u00eb n\u00eb art. Orani poashtu reprezentohet nga fondacione prestigjioze t\u00eb artit n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n

P\u00ebr momentin ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim e sip\u00ebr t\u00eb nj\u00eb koncepti inovativ artistik q\u00eb do t\u00eb integrohet n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb njohur evropian.<\/p>\n

DONALD SUXHO<\/strong><\/a><\/p>\n

Donald Suxho<\/b> u lind dhe u rrit n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Babai i tij, Peter \u00ebsht\u00eb ish-trajneri i ekipit komb\u00ebtar t\u00eb junior\u00ebve shqiptar\u00eb si dhe trajneri i volejbollit p\u00ebr djem dhe vajza t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb lart\u00eb, dhe n\u00ebn udheheqjen e tij n\u00eb SHBA dhe Shqip\u00ebri Donaldi m\u00ebsoi loj\u00ebn. Suxho luajti p\u00ebr ekipin komb\u00ebtar t\u00eb junior\u00ebve shqiptar\u00eb nga 1991 n\u00eb 1996 dhe b\u00ebri ekipin komb\u00ebtar nd\u00ebrsa ishte ende adoleshent n\u00eb 1995\u201396. N\u00eb 1994 gjat\u00eb migrimit masiv t\u00eb shqiptar\u00ebve, ai shkoi n\u00eb Greqi p\u00ebr t\u00eb provuar vet\u00ebn n\u00eb volejbollin profesional, por q\u00eb hasi n\u00eb refuzim. N\u00eb 2004 ai luajti p\u00ebr ekipin komb\u00ebtar t\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb Loj\u00ebrat Olimpike, duke mposhtur Greqin\u00eb n\u00eb gjysm\u00ebfinale, q\u00eb ishte historia e loj\u00ebs me rikthimin m\u00eb t\u00eb madh, si dhe nj\u00eb nga trajner\u00ebt e ekipit kund\u00ebrshtar ishte ai i cili e kishte refuzuar 10 vjet m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n

Ai n\u00eb fillim ka p\u00ebrshkruar shkurtimisht jet\u00ebn e tij dhe periudhat n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat ka kaluar ai dhe familja e tij. Ai tregon se si n\u00eb vitin 1995 ai kishe shkuar n\u00eb Boston si nj\u00eb 18 vje<\/span>\u00e7ar<\/span>\u00eb, dhe se si kishte filluar t\u00eb punonte n\u00eb \u201cDunkin\u2019 Donuts\u201d, dhe gjithashtu si en\u00eblar\u00ebs. Mir\u00ebpo p\u00ebrveq q\u00eb mbant\u00eb k\u00ebto dy pun\u00eb, ai gjente koh\u00ebn q\u00eb t\u00eb merrej edhe me volejboll. N\u00eb vitin 1997 ai fitoi burs\u00ebn p\u00ebr t\u00eb luajtur volejboll n\u00eb Universitetin Southern California, t\u00eb cil\u00ebn e konsideron si pik\u00eb kyqe n\u00eb rrjedh\u00ebn e jet\u00ebs s\u00eb tij. M\u00eb tej ka treguar p\u00ebr karrieren e tij sportive, dhe se si shqiptar\u00ebve iu duhet vet\u00ebm nj\u00eb mund\u00ebsi n\u00eb jet\u00eb p\u00ebr ta shfryt\u00ebzuar momentin, dhe se ndihet i bekuar q\u00eb \u00ebsht\u00eb shqiptar\u00eb, ku dominon shpirti, mend\u00ebsia, fort\u00ebsia, dhe d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb sakrifikuar p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Ai ka treguar edhe p\u00ebr ekipet p\u00ebr t\u00eb cilat ka luajtur, dhe vendet n\u00eb t\u00eb cilat ka jetuar sa ka qen\u00eb volejbollist, p\u00ebr tu penzionuar m\u00eb pas n\u00eb vitin 2014. Ai kishte hapur nj\u00eb biznes p\u00ebr m\u00ebsimin e gjuh\u00ebs angleze, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb i ndihmoj\u00eb emigrant\u00ebt ta m\u00ebsojn\u00eb at\u00eb, dhe t\u00eb dijn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn dhe shoq\u00ebrin\u00eb amerikane, ti ndihmojn\u00eb t\u00eb zgjerojn\u00eb rrjetin dhe t\u00eb gjejn\u00eb pun\u00eb, t\u00eb cilin e kishte humbur si pasoj\u00eb e pandemis\u00eb COVID-19. M\u00eb pas iu \u00ebsht\u00eb bashkuar shokut t\u00eb tij n\u00eb nj\u00eb biznes tjet\u00ebr q\u00eb quhet \u201cWaste Medical Return\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n

DELINA KAMBO<\/strong><\/a><\/p>\n

Delina Kambo<\/b> ka lindur n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, Shqip\u00ebri dhe aktualisht jeton n\u00eb San Diego, ku vazhdon studimet p\u00ebr inxhinieri biomjek\u00ebsore n\u00eb Universitetin e Kalifornis\u00eb, San Diego. Ajo ka p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb Genentech dhe aktualisht punon n\u00eb Youthink Academy p\u00ebr t\u00eb prezantuar arsimin teknologjik dhe kodimin n\u00eb komunitetin shqiptar. Nj\u00eb patriote e pasionuar dhe e gjall\u00eb shqiptare, \u00ebndrra e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb ndihmoj\u00eb vendin e saj dhe shqiptar\u00ebt t\u00eb ngjiten n\u00eb shkall\u00ebt e suksesit dhe t\u00eb marrin vendin e tyre t\u00eb ndersh\u00ebm n\u00eb sken\u00ebn globale.<\/span><\/p>\n

N<\/span>\u00eb prezantimin e saj, ajo ka folur p\u00ebr kompanin\u00eb \u201cYouthink Academy\u201d me seli n\u00eb Kalifornia, e cila ofron nj\u00eb edukim kulmor\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e kodimit, sip\u00ebrmarrjes dhe lidershipit, t\u00eb cilat i konsiderojn\u00eb si fusha tejet t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb zhvillimin e t\u00eb rinj\u00ebve. M\u00eb tej ajo ka shtuar se fokusi q\u00ebndron n\u00eb dy fusha t\u00eb ndryshme si\u00e7 \u00ebsht\u00eb kodimi, si pjes\u00eb e t\u00eb cilit ofrojn\u00eb kurse t\u00eb ndryshme si zhvillimi softuerik, shkenca e t\u00eb dh\u00ebnave dhe siguria kibernetike. Ajo ka folur n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr secil\u00ebn nga kurset e lart\u00ebcekura, dhe p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre. Nd\u00ebrsa fusha tjet\u00ebr e fokusit \u00ebsht\u00eb sip\u00ebrmarrja, pasi q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrvet\u00ebsojn\u00eb k\u00ebto aft\u00ebsi, duhet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb platform\u00eb q\u00eb ti p\u00ebrdorin idet\u00eb e tyre dhe ti b\u00ebjn\u00eb realitet, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb edhe t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend apo t\u00eb b\u00ebjn\u00eb hapa drejt zhvillimit t\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb nj\u00eb vendi. Ajo ka listuar teknologjin\u00eb dhe sip\u00ebrmarrjen si dy aft\u00ebsit\u00eb kryesore q\u00eb secili i ri duhet ti ket\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur sukses, dhe se nuk \u00ebsht\u00eb e domosdoshme q\u00eb profesioni i tyre t\u00eb jet\u00eb i lidhur me shkencat kompjuterike, por q\u00eb mund t\u00eb provohet pavarsisht\u00eb nga profesioni, dhe t\u00eb ken\u00eb sukses.<\/span><\/p>\n

Panel diskutues: P\u00ebrfitimet e marrjes s\u00eb nj\u00eb Edukimi dhe Diplom\u00eb Amerikane n\u00eb Kosov\u00eb<\/strong><\/a><\/p>\n

Diaspora shqiptare shpesh ka qen\u00eb epiqendra e iniciativave q\u00eb kan\u00eb pasur nj\u00eb ndikim t\u00eb madh n\u00eb zhvillimin e Kosov\u00ebs. Flukset e kapitalit t\u00eb Diaspor\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb, dhe ka gjasa t\u00eb mbesin, nj\u00eb faktor p\u00ebrcaktues, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb lidhje me d\u00ebrgesat e parave n\u00eb familje p\u00ebr familjet p\u00ebr mir\u00ebqenien, investimet individuale dhe zhvillimin.<\/span><\/p>\n

Por \u00e7far\u00eb i kemi ofruar p\u00ebrs\u00ebri?<\/span><\/p>\n

N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb konferec\u00ebs u diskutua paneli diskutues me Dardan Hajrizi (i diplomuar n\u00eb RIT Kosove – A.U. K), Lavon Bajrami (Dekan p\u00ebr regjistrim), Michael E. Hess (An\u00ebtar i Bordit t\u00eb RIT Kosov\u00eb), Dr.Kamal Shahrabi (President dhe Dekan i Fakultetit) dhe u moderua nga Visar Jasiqi (RIT Kosov\u00eb).\u00a0<\/span><\/p>\n

Sipas panelist\u00ebve, p\u00ebr Diaspor\u00ebn shqiptare, studimi n\u00eb RIT Kosov\u00eb (Universiteti Amerikan n\u00eb Kosov\u00eb) jep rehati p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pran\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes s\u00eb tyre t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, t\u00eb shijoni kultur\u00ebn e paraardh\u00ebsve, ushqimin e fresk\u00ebt, t\u00eb m\u00ebsoni ose t\u00eb p\u00ebrforconi gjuh\u00ebn dhe akoma marrin nj\u00eb diplom\u00eb amerikane t\u00eb akredituar dhe t\u00eb njohur bot\u00ebrisht, t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Instituti i Teknologjis\u00eb Rochester (RIT) nga New York. E gjith\u00eb kjo, p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb kostos q\u00eb do t\u00eb ndodhte ndryshe n\u00eb Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/span><\/p>\n

Dardan Hajrizi lindi n\u00eb New York n\u00eb 1992, dhe s\u00eb bashku me dy v\u00ebllez\u00ebrit e tij kishin p\u00ebrvoja t\u00eb ndryshme arsimore gjat\u00eb koh\u00ebs si student. P\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb pun\u00ebs s\u00eb babait t\u00eb tij, Dardani dhe familja e tij u desh t\u00eb l\u00ebviznin shpesh nga New Jersey- Virginia, dhe n\u00eb Kosov\u00eb – ku punoi n\u00eb Bonstel si\u00a0 financier i ushtris\u00eb amerikane.\u00a0 P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebsaj zhvendosjeje t\u00eb vazhdueshme t\u00eb vendndodhjeve, Dardani u ekspozua ndaj sistemeve t\u00eb ndryshme t\u00eb arsimit dhe stileve t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies. N\u00eb fillim kishte probleme me gjuh\u00ebn shqipe dhe shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb tjera, sikurse nj\u00eb 17 vje\u00e7ar. Dardan ishte pjes\u00eb dhe u diplomua n\u00eb RIT Kosova (Universiteti Amerikan n\u00eb Kosov\u00eb) n\u00eb 2014 ku iu dha mund\u00ebsia t\u00eb mentoroj\u00eb\u00a0 student\u00ebt q\u00eb kishin pasur probleme me gjuh\u00ebn angleze. Sipas tij AUK ishte nj\u00eb universitet me vlera dhe kualitet amerikan\u00eb. \u201cDuke i analizuar t\u00eb favorshmet dhe jo t\u00eb favorshmet vendosa q\u00eb t\u00eb q\u00ebndroja n\u00eb Kosov\u00eb. Fillimish doja t\u00eb rrija vet\u00ebm 2 vjet n\u00eb Kosov\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb zhvendosesha n\u00eb Amerik\u00eb p\u00ebr t\u00eb vazhduar 2 vitet e studimit\u201d, tha ai. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe Dardani zhvilloi nj\u00eb pasion p\u00ebr m\u00ebsimdh\u00ebnien dhe kuptoi se p\u00ebrpjekjet e tij mund t\u00eb b\u00ebnin nj\u00eb ndryshim. N\u00eb vitin 2018, Dardani bashkoi p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb filluar Teach For Kosova si Bashk\u00ebthemelues s\u00eb bashku me Egzon Gashi dhe Antigona Uka dhe aktualisht \u00ebsht\u00eb menaxheri i organizat\u00ebs p\u00ebr operacionet dhe marketingun.<\/span><\/p>\n

Sipas z.Hess RIT Kosov\u00eb ka arritur q\u00eb t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb student\u00eb nga Australia, Irani, Iraki, e poashtu nga Europa. Sipas tij ajo q\u00eb e ve\u00e7on k\u00ebt\u00eb Universitet \u00ebsht\u00eb metoda e m\u00ebsimdh\u00ebnies. \u201cNe besojm\u00eb q\u00eb zhvillimi i aft\u00ebsive p\u00ebr t\u00eb prezantuar jan\u00eb kritike kur ju te largoheni nga univeristeti dhe p\u00ebr karrier\u00ebn tuaj. Ne b\u00ebjm shum\u00eb pun\u00eb ekipore, ushtrime dhe debat interaktiv gjat\u00eb ligjerimit n\u00eb klas\u00eb\u201d, tha ai.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i z. <\/span>Bajrami <\/b>gj\u00eb t\u00eb cil\u00ebn pyetet vazhdimisht se \u00e7ka e b\u00ebn unik AUK sipas tij jan\u00eb tre elemente: 1. Partnertiti me RIT \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsia n\u00eb regjiion por edhe n\u00eb glob; Pas diplomimit, student\u00ebt pranojn\u00eb nj\u00eb diplom\u00eb amerikane nga RIT; 2. Programi \u00ebsht\u00eb i fokusuar n\u00eb nd\u00ebtimin e karrier\u00ebs, ku shum\u00eb prej tyre para diplomimit gjejn\u00eb vende pune; 3.Programi i bursave t\u00eb ndryshme q\u00eb u ofrohet 55% student\u00ebve t\u00eb rinj.<\/span>
\n<\/span>N\u00eb fund Dr. Shahrabi tha nj\u00eb K\u00ebshilla p\u00ebr student\u00ebt: <\/span>Kur ju bashkoheni me neve, n\u00eb fillim do t\u00eb na dashuroni, m\u00eb pas do t\u00eb na urreni, por pasi q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfundoni studimet, pun\u00ebsoheni dhe keni nj\u00eb pag\u00eb mbi mestarare do t\u00eb na duani m\u00eb shum\u00eb dhe do t\u00eb ktheheni tek ne. Ju nuk do t\u00eb pendoheni fare p\u00ebr t\u00eb kaluar koh\u00eb ne RIT – tha ai.\u00a0<\/span><\/i><\/p>\n

Panel diskutues: Shfryt\u00ebzim i potencialit \u2013 promovim i zhvillimit<\/strong><\/p>\n

N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb 3-t\u00eb u diskutua edhe tema p\u00ebr kthimin e trurit nga paneli diskutues me tem\u00ebn \u201c<\/span>Shfryt\u00ebzim i potencialit \u2013 promovim i zhvillimit\u201d <\/b>ku u mund\u00ebsua\u00a0 bashk\u00ebndarja e eksperiencave t\u00eb angazhimit si Profesionist\u00eb t\u00eb Kthyer dhe Ekspert\u00eb t\u00eb Diaspor\u00ebs, p\u00ebrmes Programit Global t\u00eb Deutsche Gesellschaft f\u00fcr Internationale Zusammenarbeit (GIZ) \u201c<\/span>Migracioni dhe Diaspora<\/span><\/a>\u201d, n\u00eb institucionet publike, akademike dhe organizatat e shoq\u00ebrise civile, duke kontribuar n\u00eb zhvillimin social-ekonomik n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb. Ky panel u mund\u00ebsua nga Deutsche Gesellschaft f\u00fcr Internationale Zusammenarbeit (GIZ)\u00a0n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb, moderuar nga gazetarja Ledja Liku, me panelist\u00eb: <\/span>Suela Kalia – GIZ Albania, Xhelal Derguti – GIZ Kosov<\/span>\u00eb, <\/span>Lulzim Bauman –\u00a0 Diaspora Organizations\u2019 Project, Lulzim Veliu, Smart Home – \u201cDigitalstrom\u201d, Eriola Sovali, Eksperte e kthyer (avokat), Olsi Pajo – Ekspert i kthyer, Velime Qarri – Zyrtare p\u00ebr pun\u00eb sociale n\u00eb Munchen.<\/span><\/p>\n

Diskutimi filloi me fjal\u00ebn nga David Oberhuber nga GIZ. Sipas tij n\u00eb dekadat e fundit roli i diapsor\u00ebs nuk ka qen\u00eb i n\u00ebnvler\u00ebsuar nga qeveria Gjermane por n\u00eb 5 vitet e fundit shteti Gjerman \u00ebsht\u00eb m\u00eb i fokusuar n\u00eb tem\u00ebn e diaspor\u00ebs p\u00ebrtej remitancave. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, si\u00e7 tha ai qeveria gjermane dhe GIZ jan\u00eb fokusuar n\u00eb programe t\u00eb cilat nxisin zhvillimin e vendeve n\u00eb aspektin e organizuar shtet\u00ebror dhe jo individual.\u00a0<\/span><\/p>\n

Disa nga eksperiecat e paraqitura:<\/span><\/p>\n

Sipas Lulzim Veliut puna dhe vullneti i madh nga Diaspora n\u00eb bashk\u00ebpunim me GIZ dhe institucionet kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ndryshime n\u00eb kurrikul\u00ebn e arsimit profesional ku \u00ebsht\u00eb futur l\u00ebnda p\u00ebr Smart Home. Kurse p\u00ebr <\/span>Lulzim Bauman <\/b>eksperienca m\u00eb e bukur q\u00eb e ka kaluar \u00ebsht\u00eb kalimi i informatave tek studet\u00ebt p\u00ebr t\u00eb hartuar hulumtime shkencore, q\u00eb sipas tij me vet\u00ebm pak trajnime ata jan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb aft\u00eb t\u00eb shkruajn\u00eb punime shkencore.\u00a0<\/span><\/p>\n

P\u00ebr Olsi Pajo arsyeja pse \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij programi \u00ebsht\u00eb <\/span>g\u00ebrshetim arsyjesh personale dhe profesionale me arsyje p\u00ebr t\u00eb kontribuar p\u00ebr vendin tim. \u201c<\/b>Shumica ndalen tek pjesa e kontributit t\u00eb vendit un\u00eb besoj q\u00eb p\u00ebrderisa jemi k\u00ebtu besojm\u00eb fort\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria dhe Kosova e kan\u00eb potencialin p\u00ebr t\u2019u zhvilluar. Duhet t\u00eb foksohemi n\u00eb dy drejtime: 1.Promovimi i narativave t\u00eb reja p\u00ebr zhvillimin e vendit dhe 2.Shpejet\u00ebsia e zhvillimit varet nga kontributi jon\u00eb personal dhe koordinim i k\u00ebtyre kontributeve\u201d, tha ai. Sipas tij diaspora mund t\u00eb kontribuoj\u00eb p\u00ebr vendin n\u00eb aspektin e mjedisit dhe zbutjen e varf\u00ebris\u00eb duke i m\u00ebsuar t\u00eb rinjt\u00eb si t\u00eb dalin nga varf\u00ebria p\u00ebrmes edukimit. <\/span>Kurse p\u00ebr Eriol\u00ebn angazhimi n\u00eb Atdhe ka qen\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr investimet m\u00eb t\u00eb vlefshme t\u00eb saj.\u00a0<\/span><\/p>\n

Velime Qarri e cila p\u00ebr 6 jav\u00eb ka punuar n\u00eb departamentin e Riatdhesimit pran\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme n\u00eb Kosov\u00eb tha se ky program i ka ndihmuar n\u00eb zgjerimin e rrjetit dhe e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb kuptoj q\u00eb disapora \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e pranuar.<\/span><\/p>\n

Sipas pjes\u00ebmarr\u00ebsve ky model i kthimit t\u00eb trurit \u00ebsht\u00eb rol model dhe duhet t\u00eb adaptohet edhe nga shteti dhe t\u00eb krijohet nj\u00eb mekaniz\u00ebm i q\u00ebndruesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb diaspor\u00ebn n\u00eb zhvillimin e vendit. N\u00eb fund, <\/span>Xhelal D\u00ebrguti dhe Suela Kalia nga GIZ than\u00eb q\u00eb programi \u00ebsht\u00eb i madantuar deri n\u00eb qershor t\u00eb vitit 2022, por nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nuk ka mund\u00ebsi vazhdimi sepse sipas tyre pas p\u00ebrfundimit t\u00eb pandemis\u00eb ka shum\u00eb pjes\u00ebtar\u00eb nga diaspora t\u00eb interesuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb program.\u00a0<\/span><\/p>\n

BISED\u00cb KAMPION\u00cbSH: ROBIN KRASNIQI & LORIK CANA<\/strong><\/a><\/p>\n

Nj\u00eb intervist\u00eb m\u00eb ndryshe dhe shum\u00eb inspiruese u reallzua n\u00eb mes dy kampion\u00ebve Robin Krasniqi – kampion i boksit dhe Lorik Cana – kampion n\u00eb futboll. Intervist\u00ebn e filloi Lorik Cana me pyetjen drejtuar Robinit: Cila ishte sfida m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb rrug\u00ebtimin tuaj n\u00eb emigrim dhe pse keni vendosur me vazhdu \u00ebndrr\u00ebn tuaj si boksier?\u00a0<\/span><\/p>\n

P\u00ebr Robinin shkuarja n\u00eb vitin 2004 n\u00eb Gjermani i ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb bokser. Si\u00e7 tregon ai n\u00eb vendin e tij t\u00eb lindjes n\u00eb Junik nuk kishte mund\u00ebsi t\u00eb ushtronte boks ngase mungonin kushtet elementare. Me kujtim p\u00ebr koh\u00ebn e rinis\u00eb tregon momentet kur ushtronin karate n\u00eb hap\u00ebsirat jasht\u00eb ngase nuk kishte klub t\u00eb sportit n\u00eb Junik. P\u00ebr t\u00eb, boksi n\u00eb fillim ka qen\u00eb hobi por duke i par\u00eb profesionist\u00ebt q\u00eb ushtronin n\u00eb Gjermani n\u00eb t\u00eb nj\u00ebt\u00ebn hap\u00ebsira e ka shtyr\u00eb ta ushtroj k\u00ebt\u00eb sport si nj\u00eb profesion. P\u00ebr t\u00eb rol model ka qen\u00eb Luan Krasniqi q\u00eb t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb merret me boks.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cKa qen\u00eb nj\u00eb sakrific\u00eb q\u00eb vet\u00ebm Zoti mundet me dit\u00eb sa zor ka qen\u00eb por edhe Gjermania edhe pse t\u2019i jep kushtet asnj\u00ebher\u00eb nuk t\u2019i jep mund\u00ebsit\u00eb e barabarta sikurse t\u00eb nj\u00eb gjermani\u201d, tha ai.\u00a0<\/span><\/p>\n

Rrug\u00ebtimi i Robinit \u00ebsht\u00eb mjaft inspirues edhe p\u00ebr Lorikun. Si\u00e7 tha ai, Robini \u00ebsht\u00eb nj\u00eb storje e suksesit sepse nuk \u00ebsht\u00eb marr\u00eb m\u00eb boks qysh f\u00ebmij\u00eb por n\u00eb mosh\u00eb madhore. Edhe p\u00ebr Lorikun, p\u00ebr fat t\u00eb keq, Kosova nuk i ofroi kushte t\u00eb mira p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb futbollist i mir\u00eb ashtu si\u00e7 i dha Zvicra. Por ai potencon p\u00ebrkrahjen dhe presionin e babait q\u00eb t\u00eb b\u00ebhej futbollist. \u201cBabai kur e pa q\u00eb kisha potencial nuk m\u00eb la shum\u00eb zgjidhje dhe m\u00eb tha ose do t\u00eb b\u00ebhesh futbollist ose futbollist\u201d, tha Loriku.\u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00eb dy shqiptar\u00ebt e sukesh\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e sportit u shpreh\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi pasionin me pas pun\u00eb. P\u00ebr Lorik Can\u00ebn si nj\u00eb djal\u00eb i rritur mes Kosov\u00ebs dhe Zvicr\u00ebs ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb kuptoj dallimet dhe mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb i ofron Kosova nga vendet europiane. \u201cNdon\u00ebse jemi nj\u00eb tradit\u00eb dhe dashuri t\u00eb madhe p\u00ebr sport, e cila v\u00ebrehet nga sukseset n\u00eb sportet individuale, jan\u00eb tre pika q\u00eb duhet plot\u00ebsuar p\u00ebr t\u00eb pasur sukses: 1. Infrastruktura e mir\u00eb; 2. D\u00ebshira e f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr t\u00eb vazhduar me sport; 3. Programi kno\u00eb-ho\u00eb p\u00ebr t\u00eb transferuar p\u00ebrvoj\u00ebn e shqiptar\u00ebve t\u00eb suksesh\u00ebm n\u00eb sport\u201d, tha ai.\u00a0<\/span><\/p>\n

Se do t\u00eb ishte shum\u00eb i lumtur q\u00eb t\u2019a ndante p\u00ebrvoj\u00ebn e tij me f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb e tha edhe Robini. Ai p\u00ebr\u00e7oi mesazhin q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb nuk duhet t\u00eb humbasin shpresat sepse jetojn\u00eb ne Kosov\u00eb ngase sipas tij shqiptar\u00ebt kan\u00eb shum\u00eb vlera sikurse mik\u00ebpritja, dashuria e respekti q\u00eb shum\u00eb vende nuk i kan\u00eb.\u00a0<\/span><\/p>\n

N\u00eb fund t\u00eb dy kampion\u00ebt u shpreh\u00ebn q\u00eb angazhimet e tyre n\u00eb sport mund t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb ur\u00eb e cila mund t\u00eb udh\u00ebzoj\u00eb se si investohet edhe nga diaspora n\u00eb vendin am\u00eb dhe i ftuan t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb bashkohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim. Sipas tyre p\u00ebrmes sportit mund t\u00eb ngritet vet\u00ebbesimi, p\u00ebrmir\u00ebsohet sh\u00ebndeti dhe i thyen barrierat p\u00ebr shoq\u00ebrim.\u00a0<\/span><\/p>\n

KTHIMI I TRURIT DHE INVESTIMET DIREKTE T\u00cb HUAJA N\u00cb EPOK\u00cbN E DIGJITALIZIMIT<\/a> <\/span><\/p>\n

Si mund t\u00eb leht\u00ebsojm\u00eb nj\u00eb \u201eBrain Gain\u201c (transferimi i njohurive dhe shkatht\u00ebsive) nga Diaspora n\u00eb vendet am\u00eb? Cilat mund\u00ebsi i ofron digjitalizimi p\u00ebr t\u2019u angazhuar n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn? Ikja e trurit ose largimi i talentit n\u00ebnkupton largimin e pjessh\u00ebm t\u00eb kapitalit njer\u00ebzor t\u00eb kualifikuar. P\u00ebr t\u00eb shtjelluar n\u00eb detaje p\u00ebr talentin e pazbuluar t\u00eb diaspor\u00ebs nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme, n\u00eb k\u00ebt\u00eb panel t\u00eb ftuar ishin: z. Lulzim Syla (Elen Group, Gjermani), znj. Besa Neziri (Dizajnere, BES\u00cb), z. Faton Limani (Harvard University, ShBA), z. Agon Kamberi (ekspert i kthyer, OASA – Gjermani), z. Dritan Mezini (Platforma Duapune.com). Paneli u moderua nga F\u00ebllanza Podrimja (K\u00ebshilltare p\u00ebr komunikim n\u00eb zyr\u00ebn e Kryetarit t\u00eb Komun\u00ebs t\u00eb Prizrenit).<\/span><\/p>\n

Diskutimi filloi me pyetjen se \u00e7far\u00eb potenciale ka diaspora p\u00ebr t\u2019u angazhuar n\u00eb Atdhe n\u00eb epok\u00ebn e digjitalizimit? Z.Limani morri si shembull\u00a0 shtetin t\u00eb Tajvanit p\u00ebr kthimin e trurit duke rekomanduar p\u00ebrpilimin e nj\u00eb politike shtet\u00ebrore afatgjate duke n\u00ebnvizuar vizionet dhe sektor\u00ebt p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb vendin e origjin\u00ebs m\u00eb kompetitiv. P\u00ebrmes digjitalizimit ai rekomandoi q\u00eb vendet am\u00eb mund t\u00eb rekrutojn\u00eb profesor\u00eb nga Diaspora p\u00ebr t\u2019u angazhuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb virtuale si ligj\u00ebrues. \u201cP\u00ebrmes platformes Zoom n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb mund t\u00eb kalojm\u00eb njohurit\u00eb dhe p\u00ebrvojat tona tek student\u00ebt\u201d, u shpreh ai. Ai poashtu shprehu shqet\u00ebsimin p\u00ebr mbajtjen e talentit brenda vendit q\u00eb sipas tij personat e kualifikuar synojn\u00eb t\u00eb largohen nga vendi.<\/span><\/p>\n

P\u00ebr z. Agon Kamberi, si nj\u00eb ekspert i kthyer nga Gjermania n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb kontributin e tij n\u00eb fush\u00ebn e energjis\u00eb tha se shtetet tona shqiptare kan\u00eb ngecje n\u00eb shum\u00eb fusha, dhe v\u00ebrehet q\u00eb politikisht diaspora nuk \u00ebsht\u00eb e mir\u00ebpritur nga politik\u00ebb\u00ebrja, duhet par\u00eb mund\u00ebsit\u00eb se si t\u00eb kthehet diaspora p\u00ebr t\u00eb kontribuar. Fushat q\u00eb ai i sheh si m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u2019u angazhuar diaspora jan\u00eb ekonomia, dhe shkenca. \u201cPasi q\u00eb diaspora ka nj\u00eb qasje emocionale me vendin am\u00eb kjo duhet t\u00eb shihet si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr zhvillimin ekonomik, por duhet t\u00eb shikohet p\u00ebrtej emocioneve dhe t\u00eb fokusohemi n\u00eb m\u00eb pak fusha p\u00ebr t\u00eb kontribuar, duke kuptuar trendet nd\u00ebrkomb\u00ebtare\u201d, tha ai. Z.Kamberi poashtu rekomandon q\u00eb sfida p\u00ebrball\u00eb nuhatjeve klimatike duhet kaluar duke par\u00eb potencialet n\u00eb fotomontazh\u00eb dhe mullinj\u00eb t\u00eb er\u00ebs. Nj\u00eb tjet\u00ebr fush\u00eb q\u00eb ai beson q\u00eb vendet mund t\u00eb zhvillohen jan\u00eb bim\u00ebt medicinale dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb beson q\u00eb me an\u00eb t\u00eb digjitalizimit dhe \u201cknow – how \u201c mund t\u00eb fuqizohen vendet am\u00eb. N\u00eb fund ai propozoi q\u00eb t\u00eb krijohet nj\u00eb katalog profesional dhe shkencor ku p\u00ebrmes nj\u00eb platforme digjitale mund t\u00eb mblidhen punimet akademike t\u00eb diaspor\u00ebs.\u00a0<\/span><\/p>\n

Kthimi n\u00eb vendlindje i znj. Besa Neziri, nj\u00eb dizajnere shum\u00eb e famshme p\u00ebr t\u00eb ishte nj\u00eb miks i d\u00ebshirave dhe v\u00ebshtir\u00ebsive. Ajo tha q\u00eb ndon\u00ebse n\u00eb vendet si India dhe Kina \u00ebsht\u00eb m\u00eb lir\u00eb prodhimi i veshjeve, diaspora zgjedh vendin am\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb lidhjes emocionale pavar\u00ebsisht q\u00eb nuk hasin nj\u00eb mik\u00ebpritje. Ajo ceki q\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb ka munges\u00eb t\u00eb informacioneve p\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb biznes, mungesa e fuqis\u00eb s\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb kultur\u00ebs, etika e pun\u00ebs, etj. \u201cMendoj q\u00eb diaspora ka ndikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb dembeliz\u00ebm kolektiv sepse jan\u00eb rahat p\u00ebrshkak t\u00eb remitancave q\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb n\u00eb vazhdim\u00ebsi\u201d tha ajo. Si nj\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebse e re ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur edhe si\u00e7 e thot\u00eb me mentalitetin patriakal dhe seksizmin q\u00eb ekziston n\u00eb Kosov\u00eb. Ajo rekomandon q\u00eb t\u00eb themelohet nj\u00eb inkubator p\u00ebr marrjen e informacioneve dhe udh\u00ebzimeve p\u00ebr hapjen e biznesit apo edhe p\u00ebr \u00e7far\u00ebdo angazhimi. \u201cFatkeq\u00ebsisht ne po shihemi si konkurrent\u00eb\u201d, tha ajo. Rrug\u00ebtimi i Bes\u00ebs l\u00eb t\u00eb kuptohet q\u00eb kthimi n\u00eb vendlindje nuk b\u00ebn t\u00eb glorifikohet.\u00a0<\/span><\/p>\n

P\u00ebr z. Lulzim Syla i cili jeton n\u00eb mes t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Gjermanis\u00eb si nj\u00eb nd\u00ebrmarr\u00ebs i suksesh\u00ebm tha se duhet t\u2019i qasemi probleme n\u00eb thelb, q\u00eb nga shkolla fillore. P\u00ebr t\u00eb angazhuar ekspert\u00ebt nga diaspora p\u00ebr t\u00eb zhvilluar vendin ai tha se shtetet duhet t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb reformimin e arsimit nga shkolla fillore, duhet krijuar qendra inovative sikurse Bone Vet p\u00ebr t\u00eb punuar n\u00eb nd\u00ebrtimin dhe krjimin e talenteve t\u00eb reja. S\u00eb dyti ai ceki nd\u00ebrtimin e laborator\u00ebve n\u00eb shkollat profesionale p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrgatitur resurset e kualifikuara humane. S\u00eb treti ai theksoi nevoj\u00ebn e qendrave inovative p\u00ebr t\u2019i adaptuar start-up t\u00eb cil\u00ebt duhet t\u00eb lirohen nga taksat apo tatimi. S\u00eb kat\u00ebrti ai rekomandoi q\u00eb t\u00eb krijohet databaza e profesionist\u00ebve dhe q\u00eb ekspert\u00ebt senior\u00eb t\u00eb rikthehen p\u00ebr t\u00eb kontribuar duke i\u2019u larguar shpenzimet. N\u00eb fund ai mendon q\u00eb krijimi i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb do t\u00eb ofronte mund\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb fuqizuar rinin\u00eb e vendeve am\u00eb dhe nga diaspora. \u201cDuke i krijuar k\u00ebto mekanzima do t\u00eb hapej rruga p\u00ebr t\u00eb sjellur investime nga jasht\u00eb vendi, por edhe krjimin e potencialeve p\u00ebr bashk\u00ebpunim individual\u201d, tha ai.\u00a0<\/span><\/p>\n

N\u00eb fund t\u00eb diskutimit z. Dritan Mezini i rikthyer nga Amerika n\u00eb Shqip\u00ebri si nj\u00eb ekspert n\u00eb fush\u00ebn e IT-s\u00eb u shpreh q\u00eb ai krijoi platform\u00ebn Dua Pun\u00eb si nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar gjetjen e nj\u00eb vendi t\u00eb pun\u00ebs pasi q\u00eb sipas eksperienc\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb fillim kur kishte hasur n\u00eb sfida p\u00ebr t\u00eb gjetur pun\u00eb. Ai tha q\u00eb biznesi q\u00eb ai e udh\u00ebheq me kolegen e tij kan\u00eb angazhuar rreth 20-30% t\u00eb ekspert\u00ebve t\u00eb diaspor\u00ebs por gjithmon\u00eb duke i gjetur n\u00eb baz\u00eb t\u00eb p\u00ebrvojes individuale. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante p\u00ebrmes platform\u00ebs Duapun\u00eb e cila p\u00ebrmban\u00eb rreth 100 mij\u00eb pun\u00eb-k\u00ebrkues, pjes\u00ebtar\u00ebt nga diaspora e kan\u00eb gjetur k\u00ebt\u00eb platform\u00eb si der\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr angazhim. Poashtu si udh\u00ebheq\u00ebs i organizat\u00ebs s\u00eb IT-ve n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb organizuar DigiDiaspora duke identifikuar t\u00eb gjith\u00eb ekspet\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb kthyer n\u00eb koh\u00ebn e krishtlindjeve\/pushimeve, por gjithmon\u00eb n\u00eb baza personale. N\u00eb fund ai rekomandoi t\u00eb krijohet nj\u00eb fond milion\u00ebsh p\u00ebr diaspor\u00ebn i cili do t\u00eb promovonte projekte konkrete.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Panel diskutues: Gjuha Shqipe dhe trash\u00ebgimia<\/strong><\/a><\/p>\n

Gjuha Shqipe ka luajtur nje rol shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm historikisht n\u00eb mir\u00ebmbajtjen e identitetit kulturor dhe etnik t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb diaspor\u00eb. Por, evoluimi i komuniteteve n\u00eb diaspor\u00eb ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe t\u00eb mos ket\u00eb v\u00ebmendjen e duhur, edhe si pasoj\u00eb e ekspozimit ndaj kulturave t\u00eb huaja t\u00eb gjeneratave t\u00eb dyta dhe t\u00eb treta t\u00eb shqiptar\u00ebve jasht\u00eb vendit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, n\u00eb vendet am\u00eb gjuha standarde shqipe \u00ebsht\u00eb subjekt i ndryshimeve si pasoj\u00eb e sistemeve t\u00eb dob\u00ebta arsimore. Prandaj, \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb shihet trash\u00ebgimia gjuh\u00ebsore dhe r\u00ebndesia e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb ruajtjen e identitetit komb\u00ebtar n\u00eb koh\u00ebn kur globalizmi po shkrin identitete.\u00a0<\/span><\/p>\n

Paneli p\u00ebr gjuh\u00ebn kon\u00e7idoi edhe me datat e zhvillimit t\u00eb Kongresit t\u00eb Alfabetit n\u00eb Manastir, 112 vjet m\u00eb par\u00eb. Ky panel u moderua nga gazetarja e mir\u00ebnjohur, Rudina Xhunga, me panelist\u00eb: Muhamet Idrizi nga ODA Hamburg e.v., <\/span>Mimoza Hysa nga Qendra e Botimeve p\u00ebr Diaspor\u00ebn si dhe <\/span>Gazmend Kapllani, drejtor i Katedr\u00ebs s\u00eb Albanologjis\u00eb \u201cHidai Eddie Bregu\u201d n\u00eb Universitetin DePaul n\u00eb \u00c7ikago dhe an\u00ebtar i K\u00ebshillit Koordinues t\u00eb Diaspor\u00ebs. Ky panel u mund<\/span>\u00ebsua nga organizata nga diaspora me baz\u00eb n\u00eb Gjermani, ODA Hamburg e.V.<\/span><\/p>\n

Aty u theksua se evoluimi i komuniteteve n\u00eb diaspor\u00eb ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe t\u00eb mos ket\u00eb v\u00ebmendjen e duhur. Ky panel k\u00ebrkoi mbrojtjen e gjuh\u00ebs shqipe, jo n\u00eb aspektin folklorik por at\u00eb akademik dhe shkencor duke e b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr bashkim t\u00eb komunitetit dhe politik\u00ebs n\u00eb promovimin dhe ruajtjen e gjuh\u00ebs shqipe.<\/span><\/p>\n

Sipas znj.Hysa festa m\u00eb e madhe e cila i paraprin \u00e7lirimit komb\u00ebtar\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00e7lirimi kulturor dhe zyrtarizimi i gjuh\u00ebs shqipe. Ajo theksoi se ka ardhur koha q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb b\u00ebhen bashk\u00eb duke l\u00ebr\u00eb anash xhelozin\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur dhe promovur gjuh\u00ebn shqipe. \u201cKjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb e lart\u00ebsojn\u00eb gjuh\u00ebn shqipe – p\u00ebr shkrimtar\u00ebt, akademik\u00ebt e kritik\u00ebt e gjuh\u00ebs ta mbrojn\u00eb dhe promovojn\u00eb dhe ta ken\u00eb politik\u00ebn p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur\u201d, tha ajo.\u00a0<\/span><\/p>\n

Kritik\u00eb ndaj rolit t\u00eb vendit am\u00eb p\u00ebr t\u00eb promovuar gjuh\u00ebn shqipe n\u00eb diaspor\u00eb pati Muhamet Idrizi. Sipas tij, n\u00eb Gjermani \u00ebsht\u00eb shteti gjerman i cili e financon gjuh\u00ebn shqipe mir\u00ebpo si\u00e7 thot\u00eb ai realiteti p\u00ebr t\u00eb investuar nga vendi am\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe nuk ekziston. Ai m\u00eb pun\u00ebn e tij fisnike tregoi q\u00eb shum\u00eb shpejt gjuha shqipe do t\u00eb b\u00ebhet gjuha e dyt\u00eb zyrtare n\u00eb qytetin e Hamburgit. Poashtu, nj\u00eb program tjet\u00ebr q\u00eb promovohet nga kjo republik\u00eb gjermane \u00ebsht\u00eb m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe nga jo-shqiptar\u00ebt e cila financohet nga Ministria e Edukimit.\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cPse ndodh\u00eb kjo? Kur e shikoni sken\u00ebn muzikore shqiptar\u00ebt jan\u00eb yje dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit\u00eb duan t\u00eb dijn\u00eb m\u00eb shum\u00eb rreth tyre, pra kan\u00eb nj\u00eb rol model\u201d, u shpreh z.Idrizi.\u00a0<\/span><\/p>\n

A mund t\u00eb zgjidhet \u00e7\u00ebshtja e krijimit t\u00eb Instituteve Kulturore n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb private nga diaspora, n\u00ebp\u00ebrmjet fondacioneve t\u00eb diaspor\u00ebs shqiptare?<\/span><\/p>\n

Sipas z.Kapllani duhet menduar n\u00eb m\u00ebny\u00ebe krijuse dhe ka shum\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr ngritjen e k\u00ebtyre institucioneve kulturore. Sipas tij, f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb nga familjet e arsimuara nuk e pranojn\u00eb asimilimin e eg\u00ebr ngase e dijn\u00eb kultur\u00ebn dhe vlerat e tyre.\u00a0 Ai e theksoi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e ngritjes s\u00eb institucioneve t\u00eb albanologjis\u00eb q\u00eb sipas tij ka shum\u00eb pak n\u00eb Europ\u00eb. Ai tha se edhe ato pak qendra t\u00eb cilat jan\u00eb po luftojn\u00eb p\u00ebr mbijetes\u00eb por \u00ebsht\u00eb nevoja q\u00eb t\u00eb fuqizohen ngae ka shum\u00eb profesionist\u00eb q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pun\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe.\u00a0<\/span><\/p>\n

N\u00eb fund u rekomandua q\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb krijohen aktivitete kulturore q\u00eb promovojn\u00eb gjuh\u00ebn shqipe sikurse java e filmit shqiptar p\u00ebr shembull n\u00eb Berlin, jav\u00ebn e librit, etj. U tha nga panelist\u00ebt q\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rini e cila prodhon, por komuniteti \u00ebsht\u00eb i fragmatura dhe duhet qendra kulurore q\u00eb t\u00eb lidhen mes veti.\u00a0<\/span><\/p>\n

Panel diskutues: Sistemet sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb vendet am\u00eb dhe profesionist\u00ebt e sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb<\/strong><\/a><\/h3>\n

Sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor ka nevoj\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje dhe njohuri teknike, dhe p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj ka nevoj\u00eb p\u00ebr fonde shtes\u00eb t\u00eb investuara n\u00ebp\u00ebr departamente. COVID-19 ka krijuar nj\u00eb pasqyr\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb asaj q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb afatshkurt\u00ebr dhe afatgjat\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, duke ditur q\u00eb nj\u00eb num\u00ebr i madh profesionist\u00ebsh dhe praktikuesish t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor po migrojn\u00eb nga vendet e origjin\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb diskutuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, panelist\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb diskutim ishin: Bashkim Kadriu (Drejtues Klinik, Mjek\u00ebsia Eksperimentale e Neuroshkenc\u00ebs), Besa Bauta (Shefe Kryesore e t\u00eb Dh\u00ebnave dhe shefe Kryesore e P\u00ebrputhshm\u00ebris\u00eb p\u00ebr MercyFirst), Arben Merkoci (Profesor i K\u00ebrkimit ICREA dhe udh\u00ebheq\u00ebs i Grupit ICN2 Nanobioelektronik\u00eb dhe Biosensor\u00eb), Mentor Bilalli (shef i klinikes se Gastroenterologjis\u00eb dhe Hepatologjis\u00eb n\u00eb Spitalin Oberaargau) , Marsela Ceno (doktoresh\u00eb n\u00eb kliniken Universitare te D\u00fcsseldorf) dhe u moderua nga Arbnor Mjeku (Germin).<\/p>\n

Diskutimi filloi me arsyjet e largimit nga vendi i origjin\u00ebs, q\u00eb sipas panelist\u00ebve ishin kryesisht p\u00ebr arsyje shkencore dhe akademike, pra p\u00ebr t\u00eb vazhduar studimet e tyre jasht\u00eb vendit – p\u00ebrdallim nga z.Bilalli dhe znj.Bauta t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb rritur n\u00eb per\u00ebndim.<\/p>\n

P\u00ebr z.Merkoci sfidat e t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb e l\u00ebn\u00eb vendin jan\u00eb t\u00eb ngjashme ngase nuk \u00ebshte e leht\u00eb t\u00eb adaptotesh n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr – m\u00eb pas sipas tij \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsia profesionale sepse duhet t\u00eb konkurosh me profesionist\u00ebt e vendit dhe konkurenca \u00ebsht\u00eb e madhe. Edhe pse larg vendit, ai shum\u00eb her\u00eb ka organizuar pun\u00ebtori n\u00eb fush\u00ebn e nanoteknologjis\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb ngritjes s\u00eb kapaciteteve t\u00eb k\u00ebsaj fushe n\u00eb Shqip\u00ebri. Sipas tij kjo fush\u00eb ka shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje financiare e cila mungon por ai thot\u00eb q\u00eb ekziston motovimi shkencor – q\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb trojet shqiptare.<\/p>\n

Bashkim Kadriu si mjeku i par\u00eb shqiptar\u00eb i cili b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb Institutin Komb\u00ebtar t\u00eb Sh\u00ebndetit n\u00eb ShBA p\u00ebr fat t\u00eb keq nuk ka pranuar ndonj\u00eb ftes\u00eb nga institucionet e Kosov\u00ebs p\u00ebr t\u00eb prezantuar hulumtimet dhe p\u00ebrvoj\u00ebn e tij. \u201cProfesionist\u00ebt mjek\u00ebsor n\u00eb neuropsikiatri kan\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar dhe un\u00eb si shqiptar nuk ndjej asnj\u00eb privilegj m\u00eb t\u00eb madh se me i sh\u00ebrby vendit tim. Jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe cdo eksperienc\u00eb e nj\u00eb profesionisti jasht\u00eb vendit do t\u2019i hynte n\u00eb pun\u00eb vendit ton\u00eb\u201d, tha ai.<\/p>\n

Numri i madh i mjek\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Gjermani ka shtyr\u00eb disa profesionist\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarrin veprimet p\u00ebr t\u00eb krijuar rrjetin e mjek\u00ebve shqiptar\u00eb. Sipas znj.Ceno, themeluese e k\u00ebtij rrjeti ideja e krijimi u pa si nevoj\u00eb e mjek\u00ebve t\u00eb rinj q\u00eb nga viti 2010 kan\u00eb ardhur n\u00eb Gjermani p\u00ebr shkollim dhe specializim. Pas themelimit t\u00eb shoq\u00ebs n\u00eb Berlin, rrjeti vendosi q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb edhe n\u00eb republikat t\u00eb tjera t\u00eb Gjermanis\u00eb grupe punuese t\u00eb cilat jan\u00eb specifike n\u00eb k\u00ebrkesat e vendi. Ajo poashtu ceki se kan\u00eb bashk\u00ebpunime edhe me rrjetet tjera n\u00eb Britani t\u00eb Madhe, Shqip\u00ebri, Kosov\u00eb dhe Maqedoni dhe pritet q\u00eb t\u00eb organizojn\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e menaxhimit t\u00eb pandemis\u00eb, por edhe p\u00ebr tema dhe shqet\u00ebsime t\u00eb tjera.<\/p>\n

P\u00ebr z.Bilalli synimi i tij nuk ka qen\u00eb t\u00eb b\u00ebhet shef i klinik\u00ebs por q\u00eb t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mjek i mir\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb pacient\u00ebve. Ai tha se Zvicra i ka ofruar shum\u00eb mund\u00ebsi mjek\u00ebve shqiptar\u00eb, q\u00eb sipas tij jan\u00eb rreth 400 dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar edhe rrjeti i mjek\u00ebve shqiptar\u00eb. \u201cFatkeq\u00ebsisht un\u00eb nuk e kam nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb aq t\u00eb mir\u00eb me vendlindjen dhe \u00ebsht\u00eb kryesisht n\u00eb form\u00ebn individuale dhe mungon platforma institucionale p\u00ebr t\u00eb bashkuar mjek\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb\u201d, tha ai.<\/p>\n

Se a ka ndonj\u00eb platform\u00eb t\u00eb till\u00eb bashk\u00ebpunimi t\u00eb mj\u00ebk\u00ebve n\u00eb ShBA, mjekja z.Batua tha q\u00eb ka shum\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb edukuar, por nuk ka nj\u00eb koordinim t\u00eb strukturuar. Sipas saj GERMIN mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb platform\u00eb e mir\u00eb q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb rrjet\u00ebzuar mjek\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb.<\/p>\n

Si p\u00ebrfundim u konkludua se p\u00ebrtej organizimeve individuale apo edhe grupore, v\u00ebrehet mungesa e p\u00ebrkrahjes institucionale n\u00eb funksion t\u00eb zhvillimit t\u00eb sistemeve sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb vendet am\u00eb. Profesionist\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb jasht\u00eb vendit k\u00ebrkuan nga institucionet shtet\u00ebrore t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb dhe gjurmojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb ekspert\u00ebt jasht\u00eb vendit, ngase sipas tyre n\u00eb koh\u00eb q\u00eb po jetojm\u00eb \u00e7do k\u00ebshill\u00eb dhe p\u00ebrvoje e tyre do t\u00eb ndihmonte zhvillimin e rajonit.<\/p>\n

Panel diskutues: Rimendimi i aktiviteteve kulturore n\u00eb diaspor\u00eb<\/a> <\/strong><\/p>\n

Aktivitetet kulturore n\u00eb diaspor\u00eb jan\u00eb po aq t\u00eb vjetra sa edhe vet\u00eb emigrimi dhe vendosja e bashk\u00ebkombasve tan\u00eb n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs. Derisa n\u00eb shum\u00eb sfera diaspora ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb transformim dhe zhvillim t\u00eb duksh\u00ebm, aktivitetet kulturore duket se nuk e kan\u00eb mbajtur k\u00ebt\u00eb hap. Edhe n\u00eb vitin e 20-t\u00eb t\u00eb Shekullit 21, shumica e aktiviteteve kulturore sillen rreth festave komb\u00ebtare, n\u00eb regji t\u00eb shoqatave kulturore e me protagonist\u00eb kryesisht t\u00eb estrad\u00ebs shqiptare. A \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kjo e gjitha \u00e7ka mund t\u2019i ofrojm\u00eb bashk\u00ebatdhetar\u00ebve n\u00eb diaspor\u00eb? P\u00ebr t\u00eb diskutuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tem\u00eb, u prezantuan platformat sikurse Marrja Zez\u00eb (Jehon\u00eb Jahaj), Brezi Yn\u00eb (Linda Arifi), organizata K (Ermal Vejsa), UraCult e.v. (Ali Salihu) dhe kantautorja, Vjollca Mripa.<\/p>\n

Znj. Jaha themeluse e \u201cMarrja Zez\u00eb\u201d filloi diskutimi duke treguar q\u00eb platforma q\u00eb ajo prezanton \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje p\u00ebr lirin\u00eb e t\u00eb qenit, e iniciuar nga diaspora shqipfol\u00ebse n\u00eb Berlin, bazuar n\u00eb q\u00ebllimin e prishjes s\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb turpit n\u00eb diaspor\u00ebn shqiptare, Ballkanin dhe bot\u00ebn p\u00ebrmes tregimit, artit dhe shfaqjes n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe rrjet i sigurt p\u00ebr shk\u00ebmbim p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb impulse p\u00ebr sh\u00ebrimin e komunitetit, pajtimin dhe rekreacionin krijues. Sipas saj, kjo platform\u00eb ka organizuar cdo muaj nj\u00eb shfaqje q\u00eb mbledh disa artist\u00eb t\u00eb diaspor\u00ebs, Kosov\u00ebs apo edh nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr t\u00eb krijuar energjii dhe nj\u00eb rrjet t\u00eb sigurt t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt – ku pjes\u00ebmarr\u00ebsit mund t\u00eb ndjejn\u00eb vet\u00ebn dhe t\u00eb shk\u00ebmbejm\u00eb se cfar\u00eb kan\u00eb p\u00ebrjetuar si trauma kulturore.<\/p>\n

Ermal Vejsa themelues dhe nj\u00eb nism\u00ebtar i shum\u00eb aktiviteteve kulturore n\u00eb Austri tha se n\u00eb vitin 2012 pasi q\u00eb shkoi p\u00ebr studime n\u00eb Vjen\u00eb e kuptoi q\u00eb \u00ebsht\u00eb nevoja q\u00eb t\u00eb strukutrohen aktivitetet kulturore n\u00eb nj\u00eb vend. N\u00eb vitin 2015, si shenj\u00eb proteste ndaj disa z\u00ebrave nga komuniteti q\u00eb n\u00eb Austri nuk ka organizime dhe festivale, krijuar platform\u00ebn p\u00ebr aktivitete kulturore me emrin KA. \u201cJav\u00ebt e kultur\u00ebs shqiptar\u00eb jane nj\u00eb sh\u00ebmbuj tipik ku 15 shoqata b\u00ebjn\u00eb organizime kulturore dhe bashkarisht kan\u00eb arritur me i themilu jav\u00ebt e kultur\u00ebs shqiptare. Ka z\u00ebra q\u00eb thojn\u00eb q\u00eb Vjena \u00ebsht\u00eb shembuj se si komuniteti \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb t\u00eb gjitha format\u201d, tha ai.<\/p>\n

Nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ofruar dicka m\u00eb ndryshe p\u00ebr gjeneratat e reja e pa edhe Linda Arifi, themeluese e organizat\u00ebs BREZI YN\u00eb. \u201cE kam vrejt q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb munges\u00eb e lart\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb sken\u00eb alternative jo q\u00eb e len folklorin anash por e jemi nj\u00eb cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb t\u00eb kultur\u00ebs ton\u00eb\u201d, tha ajo.<\/p>\n

Artisjta Vjollca Mripa tha se kultura dhe artist\u00ebt jan\u00eb diplomat\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe Aktivitet kulturore dhe artist\u00ebt i thyejn\u00eb paragjykimet tek t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebrmes krijmtaris\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n

Nj\u00eb tjet\u00ebr tem\u00eb e diskutuar ishte edhe ajo se cka \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt kultura shqiptare? Sipas z.Hulaj ka disa kultura t\u00eb ndryshme shqiptare dhe nuk ekziston nj\u00eb kultur\u00eb e njejt\u00eb e diaspor\u00ebs sepse ka shum\u00eb dallime. Ajo rekomandoi q\u00eb t\u00eb organizohet java e aktiviteteve kulturore dhe secili shtet p\u00ebrfaq\u00ebsohet aty – pra diaspora shqiptare nga Zvicra, Gjermania, Austria, etj. \u201cN\u00eb k\u00ebto jav\u00eb kulturore t\u00eb kemi edhe vendas nga vendi i origjin\u00ebs dhe k\u00ebshtu i thyejm\u00eb barrierat dhe dallimet q\u00eb mendojm\u00eb q\u00eb i kemi\u201d, tha ajo.<\/p>\n

Sipas panelist\u00ebve u theksua se gjeneratat e reja nuk kan\u00eb shum\u00eb alternativa kulturore n\u00eb diaspor\u00eb si dhe mungon nj\u00eb qend\u00ebr e p\u00ebrbahk\u00ebt e t\u00eb gjitha organizatave kulturore dhe sportive jasht\u00eb vendit. Ky panel u mund\u00ebsua nga organizata n\u00eb diaspor\u00eb me baz\u00eb n\u00eb Gjermani, URA Cult e.V.<\/p>\n

Panel diskutues: Lidhja e t\u00eb rinjve nga diaspora dhe vendet am\u00eb<\/a> <\/strong><\/p>\n

P\u00ebrvoja e Germin tregon se an\u00ebtar\u00ebt e komunitetit t\u00eb diaspor\u00ebs priren t\u00eb jen\u00eb m\u00eb entuziast\u00eb dhe t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb bot\u00ebkuptim kryesisht optimist. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ata tentojn\u00eb ta shohin Kosov\u00ebn dhe Shqip\u00ebrin\u00eb si nj\u00eb “tok\u00eb mund\u00ebsish” – sipas mendimit t\u00eb tyre, mungesa e sh\u00ebrbimeve dhe kapaciteteve ekzistuese do t\u00eb thot\u00eb se ka vend p\u00ebr individ\u00ebt p\u00ebr t\u00eb krijuar zgjidhje nga e para. Mund\u00ebsi t\u00eb tilla mund t\u00eb jen\u00eb m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrhapura n\u00eb komunitetet e tyre, p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb niveli t\u00eb caktuar t\u00eb zhvillimit shoq\u00ebror dhe ekonomik. Nga ana tjet\u00ebr, t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb komunitetet e prekshme n\u00eb Kosov\u00eb dhe Shqip\u00ebri, shpesh p\u00ebrqafojn\u00eb nj\u00eb pamje m\u00eb pesimiste t\u00eb bot\u00ebs p\u00ebrreth tyre dhe jan\u00eb skeptik\u00eb p\u00ebr potencialin e tyre p\u00ebr t\u00eb ndryshuar gj\u00ebrat p\u00ebr t\u00eb mir\u00eb. Prandaj, sjellja e tyre n\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim bashk\u00eb-krijimi mund t\u00eb jet\u00eb e dobishme n\u00eb drejtim t\u00eb rimendimit t\u00eb atdheut dhe m\u00ebnyrave n\u00eb t\u00eb cilat ne ushqejm\u00eb dhe krijojm\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ku t\u00eb gjith\u00eb lul\u00ebzojn\u00eb.<\/p>\n

Ky panel u moderua nga \u00c7lirim Sherremeti (Themelues i 4H), dhe panelist\u00eb ishin: Mentor Dida (ekspert i inovacionit shoq\u00ebor), Ilira Aliaj (eksperte n\u00eb edukim dhe shk\u00ebmbim rinor), Emir Tahiri (Diaspora p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e Lir\u00eb), Daniela Muhaj dhe Enxhi Popa (Google).<\/p>\n

P\u00ebr t\u00eb shtjelluar m\u00eb shum\u00eb k\u00ebt\u00eb tem\u00eb dhe p\u00ebr format konkrete t\u00eb angazhimit t\u00eb daispor\u00ebs duhet t\u00eb pranojm\u00eb q\u00eb eksizon nj\u00eb munges\u00eb e lidhjeve emocionale e cila \u00ebsht\u00eb sfiduese p\u00ebr t\u00eb forcuar identitetin e tyre komb\u00ebtar\u00eb e nj\u00ebkoh\u00ebsisht ju mbron q\u00ebndrimet e vendit ku jetojn\u00eb. Pra si mund t\u00eb krijohet nj\u00eb ndjenj\u00eb e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb p\u00ebr vendin am\u00eb por e cila nuk c\u00ebnon q\u00ebndrimet n\u00eb vendin ku jetojn\u00eb?<\/p>\n

Sipas k\u00ebndv\u00ebshtrimit t\u00eb znj.Aliaj, diaspora nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e vetme dhe \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb krijohet nj\u00eb strategji p\u00ebr t\u00eb punuar me t\u00eb gjith\u00eb nj\u00eblloj, ngase jan\u00eb t\u00eb ndryshme. P\u00ebr t\u00eb krijuar ndjen\u00ebn e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb ajo mendon q\u00eb duhet t\u00eb zhduken paragjykimet. \u201cNdryshe \u00ebsht\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnia e shqiptar\u00ebve n\u00eb Gjermani me vendin am\u00eb dhe nj\u00eb ndjenj\u00eb ndryshe \u00ebsht\u00eb e shqiptar\u00ebve n\u00eb Greqi me vendin am\u00eb\u201d, u shpreh ajo duke pasqyruar dallimet mes diasporave. Marr\u00ebdh\u00ebnia mes vendit t\u00eb prejardhjes dhe vendit ku jetojn\u00eb pasqyrohet edhe tek t\u00eb rinjt\u00eb dhe marrin sterotipet se ku rriten si n\u00eb rastin e Greqis\u00eb – ku ajo thot\u00eb q\u00eb shum\u00eb t\u00eb rinj nuk flasin shqip ngase etiketohen q\u00eb jan\u00eb shqiptar\u00eb dhe frik\u00ebsohen. Mendimet dhe k\u00ebndv\u00ebshtrimet e saja pasqyrohen nga eksperienca e saj personale si vajz\u00eb shqiptare e rritur n\u00eb Athin\u00eb. Ajo rekomadoi q\u00eb duhet t\u2019i kushtohet r\u00ebnd\u00ebsi m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe si nj\u00eb element i cili mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb ngjalljen e dashuris\u00eb ndaj vendit. Nj\u00eb tjet\u00ebr rekomandim nga ajo ishin vizitat studimore n\u00eb vendlindje t\u00eb cilat ajo mendon q\u00eb mund t\u00eb riparojn\u00eb lidhjen me vendin, si\u00e7 ka ndodhur n\u00eb rastin e saj.<\/p>\n

Se cilat jan\u00eb format p\u00ebr t\u00eb rritur mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngjallur ndjen\u00ebn e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb, z.Dida mendon q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tem\u00eb shum\u00eb komplekse dhe e thell\u00eb. Sipas tij \u00ebsht\u00eb m\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi tregimi i shembujve t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr vendin e origjin\u00ebs. Sipas tij ka ardhur koha q\u00eb t\u00eb konceptojm\u00eb dhe rimendojm\u00eb brandingun e emrit \u201cShqiptar\u201d, duke mos e ulur vet\u00ebn posht\u00eb. \u201cKur themi shqiptari me tregu shembuj t\u00eb mir\u00eb me qen\u00eb paralel me suksesin e rinis\u00eb, energjis\u00eb. Kolektivisht duhet me qen\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm si po e brandojm\u00eb fjal\u00ebn shqiptar\u201d, tha ai.<\/p>\n

Se \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull t\u00eb jesh nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i dy kulturave e tha znj. Popa. Sipas saj kriza identitare e b\u00ebri t\u00eb kuptoj q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull t\u00eb jet\u00eb shqiptaro-amerikane dhe kaloi mesazhin q\u00eb edhe t\u00eb rinj\u00ebt e tjer\u00eb nga diaspora duhet t\u00eb pranojn\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb 2 apo 3 kulturave t\u00eb ndryshme. \u201cN\u00eb ShBA nuk e ke at\u00eb frik\u00ebn q\u00eb je shqiptar\u00eb sepse jan\u00eb krenar\u00eb dhe n\u00eb New York ka shum\u00eb organizime t\u00eb komunitetit t\u00eb cilat ndihmojn\u00eb t\u00eb forcosh m\u00eb shum\u00eb ndjenj\u00ebn prandaj them q\u00eb r\u00ebnd\u00ebsia e institucioneve kulturore, rinonre e artistike \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e nevojshme\u201d, u shpreh ajo.<\/p>\n

Por \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb forcuar lidhjet me vendin am\u00eb? Znj. Muhaj rekomandon t\u00eb nd\u00ebrrmiren incentiva q\u00eb e nd\u00ebrtojn\u00eb k\u00ebt\u00eb lidhje q\u00eb sipas saj ndjenja e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb dhe nuk lidhet me idealizimi. Pasi q\u00eb rrjetet e t\u00eb rinjve shqiptar\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb jan\u00eb t\u00eb fragmentuara dhe ka nj\u00eb mos-koordinim me gjeneratat m\u00eb t\u00eb vjetra, ajo mendon q\u00eb \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb e t\u00eb rinjve n\u00eb diaspor\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si katalizator p\u00ebr rinin\u00eb n\u00eb vendet am\u00eb duke ju ofruar mund\u00ebsi ngase potencialet ekzistojn\u00eb.<\/p>\n

Nga nj\u00eb studim i b\u00ebr\u00eb nga Germin me tem\u00ebn rreth angazhimit t\u00eb rinis\u00eb shqiptare nga 285 t\u00eb p\u00ebrgjigjur 69% nuk jan\u00eb pjes\u00eb e ndonj\u00eb grupi formal apo informal shqiptar, jasht\u00eb vendit por 76% kan\u00eb th\u00ebn\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb bashkohen n\u00eb ndonj\u00eb organizim qoft\u00eb virtual apo fizik. N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb z.Tahiri vendos nj\u00eb tjet\u00ebr k\u00ebndv\u00ebshtrim se 71% e t\u00eb rinjve n\u00eb shqip\u00ebri duan t\u00eb largohen – pavar\u00ebsisht q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb nga diaspora kan nj\u00eb vullnet p\u00ebr t\u00eb ndryshuar vendin, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pesimiz\u00ebm i t\u00eb rinjve n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr t\u00eb jetuar atje. \u201cNdryshe nga diasporat tjera, diaspora shqiptare \u00ebsht\u00eb duke u shtuar shum\u00eb viteve t\u00eb fundit dhe kuptojm\u00eb q\u00eb nuk ka nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim p\u00ebr t\u00eb ndryshuar pesimizmin. Nj\u00eb bashk\u00ebpunim mes t\u00eb rinjve n\u00eb diaspor\u00eb dhe atyre n\u00eb Shqip\u00ebri ofron shum\u00eb t\u00eb mira si nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr vendin dhe pasqyrimi i nj\u00eb prespektive ndryshe p\u00ebr atdheun\u201d, tha ai.<\/p>\n

N\u00eb fund nga panelist\u00ebt u potencua se jan\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebt si institucionet ashtu edhe komuniteti p\u00ebrgjegj\u00ebs, sepse \u00ebsht\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb organizojm\u00eb aktivitete p\u00ebr t\u00eb riparuar marr\u00ebdh\u00ebniet me vendin am\u00eb.<\/p>\n

 <\/p>\n

Intervist\u00eb supriz\u00eb: Rita Ora n\u00eb bashk\u00ebbisedim me Erion Veliajn<\/strong><\/a><\/p>\n

Konferenca Diaspora Flet 20 20 u p\u00ebrmbyll me nj\u00eb intervist\u00eb ekskluzive t\u00eb artistes Rita Ora s\u00eb bashku me kryebashkiakun Erion Veliaj. T\u00eb nj\u00ebjtit kan\u00eb diskutuar p\u00ebr shum\u00eb gj\u00ebra, nisur nga pandemia n\u00eb Tiran\u00eb e Lond\u00ebr, e po ashtu p\u00ebr karrier\u00ebn e yllit shqiptar si dhe t\u00eb arriturat gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe. Rita gjithashtu ka folur edhe p\u00ebr rr\u00ebnjet dhe origjin\u00ebn e saj, ushqimet tradicionale shqiptare si dhe thekson se \u00e7do gje q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb n\u00eb jet\u00eb vjen nga familja dhe nga m\u00ebnyra se si ajo \u00ebsht\u00eb rritur.<\/p>\n

Intervista u realizua m\u00eb ndryshe me pyetje dhe p\u00ebrgjigje nga t\u00eb dy protagonist\u00ebt, dhe i pari q\u00eb filloi ishte z.Veliaj. Pyetja e par\u00eb q\u00eb ai ja drejtoi Rit\u00ebs ishte: Cfar\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh mega yll? P\u00ebr Rit\u00ebn t\u00eb jesh nj\u00eb grua shqiptare n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb artistike t\u00eb dominuar nga meshkujt duhet shum\u00eb vendosm\u00ebri, etik\u00eb t\u00eb pun\u00ebs, besim n\u00eb vete, shum\u00eb pun\u00eb dhe p\u00ebrkrahje nga familja.
\n\u201cPara se gjithash, t\u00eb jesh nj\u00eb grua shqiptare n\u00eb nj\u00eb industri kaq t\u00eb \u00e7mendur, t\u00eb dominuar nga burrat, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb e till\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me vendosm\u00ebrin\u00eb, etk\u00ebn e pun\u00ebs, besimin n\u00eb vetvete, por p\u00ebr mua q\u00eb kam par\u00eb prind\u00ebrit e mi t\u00eb punojn\u00eb shum\u00eb bazohet n\u00eb sa shum\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebsh di\u00e7ka, dhe me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb besoj se udh\u00ebtimi drejt suksesit \u00ebsht\u00eb familja q\u00eb keni p\u00ebrreth jush dhe t\u00eb jesh nga vendi nga un\u00eb vij dhe ku t\u00eb gjith\u00eb i kan\u00eb syt\u00eb nga ti\u201d, u shpreh ajo.<\/p>\n

Rita n\u00eb rr\u00ebfimin e saj shprehu fal\u00ebnderime dhe p\u00ebrulje ndaj komunitetit t\u00eb diaspor\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrkrahjen ndaj saj n\u00eb fillimet e karrier\u00ebs. \u201cUn\u00eb fillova shum\u00eb e re dhe t\u00eb kisha mb\u00ebshtetjen nga vendi im dhe nga komuniteti shqiptar, roli q\u00eb ka luajtur p\u00ebr mua \u00ebsht\u00eb i pap\u00ebrshkruesh\u00ebm dhe nuk kam asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e rolit t\u00eb atij komuniteti p\u00ebr t\u00eb m\u00eb mb\u00ebshtetur v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb udh\u00ebtimin tim t\u00eb \u00e7mendur\u201d.<\/p>\n

Por si \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dit\u00eb e zakonshme e artistes Rita? Ajo u shpreh q\u00eb me shfaqjen e pandemis\u00eb globale edhe rituali i saj ditor ka ndryshuar, dhe po i kushton shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi sh\u00ebndetit mendor, meditimit dhe ushqimit. M\u00ebngjesi \u00ebsht\u00eb pjesa e saj e preferuar ngase sic thot\u00eb ajo n\u00ebna e saj gjithmon\u00eb ka gatuar ushqime shum\u00eb t\u00eb shijshme.
\n\u201cNuk tallem po t\u00eb them q\u00eb t\u00eb preferuarat e mia jan\u00eb, speca me djath\u00eb, vez\u00eb n\u00eb hajvar dhe nuk e di n\u00ebse e them gabim, gjithashtu llokumet q\u00eb i b\u00ebn mamaja me re\u00e7el dhe mjalt\u00eb. Nuk po them q\u00eb \u00ebsht\u00eb i sh\u00ebndetsh\u00ebm,por shum\u00eb i shijsh\u00ebm dhe m\u00eb pas vazhdoj me gj\u00ebrat e tjera\u201d, tha Rita.<\/p>\n

M\u00eb pas erdhi nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr e drejtuar nga Erioni tek Rita: Si e menaxhon fam\u00ebn dhe popullaritetin, sepse disa njer\u00ebz i merr p\u00ebr keq, b\u00ebhen arrogant\u00eb, nd\u00ebrsa njer\u00ebz si ty e p\u00ebrdorin fam\u00ebn si nj\u00eb veg\u00ebl, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb mir\u00eb, si e p\u00ebrballon gjith\u00eb fam\u00ebn?
\nP\u00ebrvoja e saj 10 vjecare e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb kuptoj\u00eb q\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsia e karrier\u00ebs \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet\u00eb e bazuar n\u00eb sjelljen dhe respektin q\u00eb iu tregon t\u00eb tjer\u00ebve, por vlen gjithashtu edhe fakti q\u00eb duhet t\u00eb jesh emocionalisht i fort\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se nganj\u00ebher\u00eb gj\u00ebrat nuk funksionojn\u00eb. Edhe pse nj\u00eb yll bot\u00ebror, ajo gjat\u00eb intervist\u00ebs s\u00eb saj e potencoi q\u00eb gjithmon\u00eb \u00ebsht\u00eb e pasionur t\u00eb flas\u00eb p\u00ebr origjin\u00ebn dhe Kosov\u00ebn. \u201cKam qen\u00eb gjithmon\u00eb entuziaste e t\u00eb folurit kaq hapur e t\u00eb pasurit titullin Ambasador Nderi i Kosov\u00ebs sepse ishte nj\u00eb nga momentet m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb jet\u00ebs sime, sepse jam shum\u00eb krenare nga vij dhe prind\u00ebrit e mi m\u00eb kan\u00eb rritur duke folur shqip n\u00eb sht\u00ebpi dhe me frym\u00ebn e kultur\u00ebs trash\u00ebgimis\u00eb dhe me k\u00ebt\u00eb vjen krenaria, vendosm\u00ebria, disiplina dhe ti thjesht b\u00ebhesh m\u00eb i vendosur nga \u00e7\u2019je, ndihem kaq e g\u00ebzuar q\u00eb shoh artist\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm q\u00eb vijn\u00eb nga vendi im\u201d, tha ajo.<\/p>\n

Rita foli dhe p\u00ebr pun\u00ebn, fam\u00ebn apo t\u00eb qenurit nj\u00eb grua shqiptare n\u00eb biznes duke theksuar se d\u00ebshiron t\u00eb jet\u00eb frym\u00ebzim p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Kur u pyet p\u00ebr k\u00ebng\u00ebn \u201cShine your light\u201d video-spoti i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb Prishtin\u00eb, Rita tha se ajo ndihet e obliguar p\u00ebr t\u00eb kontribuar p\u00ebr vendin dhe njer\u00ebzit e saj, dhe se gjithmon\u00eb vjen n\u00eb Prishtin\u00eb dhe angazhohet q\u00eb ta b\u00ebj at\u00eb pjes\u00eb t\u00eb hart\u00ebs bot\u00ebrore p\u00ebr gj\u00ebra pozitive.<\/p>\n

Pas p\u00ebrfundimit t\u00eb pyetjeve nga Kryebashkiaku Veliaj, ishte koha e Rit\u00ebs t\u2019i drejtonte disa pyetje. Pyetjes s\u00eb Rita Or\u00ebs, kryebashkiaku Veliaj iu p\u00ebrgjigj se p\u00ebrzgjedhja e Tiran\u00ebs si \u201cKryeqyteti Europian i rinis\u00eb p\u00ebr 2022\u201d do t\u00eb shfryt\u00ebzohet si nj\u00eb mund\u00ebsi jo vet\u00ebm p\u00ebr rinin\u00eb e Tiran\u00ebs, por p\u00ebr gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, Kosov\u00ebn dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb Maqedoni e Mal t\u00eb Zi dhe t\u00eb kemi nj\u00eb kartolin\u00eb shqiptare.<\/p>\n

\u201cNe duam q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb na kushtojn\u00eb v\u00ebmendje dhe do t\u00eb p\u00ebrdorim mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb Tirana \u00ebsht\u00eb zgjedhur \u201cKryeqyteti Evropian i rinis\u00eb p\u00ebr 2022\u201d. E para, shpresojm\u00eb, q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb viti i par\u00eb pas pandemis\u00eb. N\u00ebse 2021 do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb vit vaksinimi, 2022 do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb vit ku njer\u00ebzit do mund t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb, t\u00eb ket\u00eb s\u00ebrish koncerte. K\u00ebshtu q\u00eb, ne t\u00eb duam ty prap\u00eb k\u00ebtu, edhe disa artist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb shqiptar\u00eb, por nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb se duam q\u00eb ta p\u00ebrdorim si nj\u00eb mund\u00ebsi jo vet\u00ebm p\u00ebr rinin\u00eb e Tiran\u00ebs, por p\u00ebr gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, Kosov\u00ebn dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb Maqedoni e Mal t\u00eb Zi dhe t\u00eb kemi nj\u00eb kartolin\u00eb shqiptare, p\u00ebr t\u00eb treguar se ne jemi kombi m\u00eb i ri n\u00eb Evrop\u00eb, por askush nuk flet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, n\u00eb nj\u00eb Evrop\u00eb t\u00eb moshuar, nj\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb po plaket, ne po sjellim gjak t\u00eb ri, energji t\u00eb re dhe gjithashtu shum\u00eb talent\u201d, tha Veliaj.<\/p>\n

Kreu i Bashkis\u00eb n\u00ebnvizoi se koha ka treguar se sa her\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebt b\u00ebhen bashk\u00eb, mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gj\u00ebra t\u00eb mrekullueshme. Ai n\u00ebnvizoi se nj\u00eb nga sfidat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha \u00ebsht\u00eb ndryshimi i mentalitetit. \u201cProjekti m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb infrastrukturor, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm 10 centimet\u00ebr. \u00cbsht\u00eb ndryshimi i mentalitetit. \u00c7far\u00eb b\u00ebn ti, sigurisht q\u00eb prodhon muzik\u00eb t\u00eb mir\u00eb, por shumic\u00ebn e koh\u00ebs ti mundohesh t\u00eb ndryshosh mentalitetin, t\u00eb thyesh barrierat\u201d, tha n\u00eb fund.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PANEL DISKUTUES: INVESTIMI DHE FINANCIMI NE PATUNDSHMERI Ekspert\u00ebt e tregut t\u00eb patundshm\u00ebris\u00eb thon\u00eb se k\u00ebrkesa por edhe investimet n\u00eb nd\u00ebrtimin e patundshm\u00ebrive akoma jan\u00eb n\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb. Vler\u00ebsohet se investimet n\u00eb Kosov\u00eb arrit\u00ebn vler\u00ebn prej 272 milion\u00eb eurove, ku rreth 90 p\u00ebr qind e tyre u evidentuan n\u00eb sektorin e patundshm\u00ebrive. P\u00ebr t\u00eb diskutuar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11089,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-5283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diaspora-briefings"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5283"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5283\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}