{"id":5596,"date":"2021-03-30T09:45:17","date_gmt":"2021-03-30T09:45:17","guid":{"rendered":"https:\/\/germin.org\/?p=5596"},"modified":"2025-05-28T16:12:47","modified_gmt":"2025-05-28T16:12:47","slug":"editorial-rethinking-cultural-activities-in-the-diaspora-ali-salihu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/germin.org\/sq\/editorial-rethinking-cultural-activities-in-the-diaspora-ali-salihu\/","title":{"rendered":"Perspektiv\u00eb: \u201cRishikimi i aktiviteteve kulturore n\u00eb diaspor\u00eb\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nj\u00eb sh\u00ebtitje virtuale n\u00ebp\u00ebr faqet e rrjeteve sociale ku paraqiten shoqatat shqiptare nga diaspora, n\u00eb prag t\u00eb nj\u00eb feste komb\u00ebtare, shtet\u00ebrore ose fetare, na ofron nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb aktiviteteve t\u00eb tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Krijohet p\u00ebrshtypja se shum\u00eb organizata n\u00eb Stokholm, Bazel, Ankar\u00eb, Toronto, Baden-Baden, Zagreb dhe vende t\u00eb tjera ku jeton diaspora shqiptare sot, ndjekin m\u00eb shum\u00eb a m\u00eb pak t\u00eb nj\u00ebjtin moto: sa m\u00eb e madhe flamuri komb\u00ebtar, aq m\u00eb e vlefshme organizata. Skena zakonisht i takon dikujt nga skena popullore shqiptare dhe organizata n\u00eb fund ofron shum\u00eb, por t\u00eb pakt\u00ebn di\u00e7ka shqiptare. Un\u00eb mund t\u00eb vler\u00ebsoj m\u00eb af\u00ebr organizatat n\u00eb Gjermani, vendi ku jetoj, dhe arrij n\u00eb p\u00ebrfundimin se shumica e k\u00ebtyre organizatave nuk dallojn\u00eb shum\u00eb nga ato t\u00eb 30 viteve t\u00eb para.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Diaspora ka ndryshuar shum\u00eb gjat\u00eb tre dekadave t\u00eb fundit, saq\u00eb dyshoj se organizatat e tilla jan\u00eb adresa kulturore e shumic\u00ebs s\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebsve tan\u00eb. Nuk dua t\u00eb kritikoj ekzistenc\u00ebn e tyre ose pse dhe sa shpesh organizohen k\u00ebto aktivitete, por mendoj se ka ardhur koha t\u00eb rishikohet seriozisht p\u00ebrmbajtja e programeve t\u00eb tyre. Nj\u00eb brez i ri i t\u00eb rinjve q\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb vog\u00ebl ose jan\u00eb lindur n\u00eb diaspor\u00eb, duhet t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb njihet me kultur\u00ebn autentike shqiptare. N\u00eb sht\u00ebpit\u00eb ku jetojn\u00eb k\u00ebta t\u00eb rinj, ndoshta nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb njihen me kultur\u00ebn ton\u00eb p\u00ebr arsye t\u00eb ndryshme, prandaj shoqatat mbeten ato q\u00eb duhet t\u00eb marrin p\u00ebrsip\u00ebr k\u00ebt\u00eb detyr\u00eb. Kur dikush vendos t\u00eb themeloj\u00eb nj\u00eb shoqat\u00eb dhe ta quaj\u00eb \u201ckulturore-shqiptare\u201d, mendoj se duhet t\u00eb fokusohet n\u00eb ofrimin e aktiviteteve kulturore autentike. Ndoshta nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb vetme p\u00ebr pyetjen \u201c\u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb kultura e v\u00ebrtet\u00eb?\u201d Nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb secili duhet t\u00eb ofroj\u00eb opera, shfaqje teatrore apo lexim letrar n\u00eb salla t\u00eb m\u00ebdha, por disa standarde duhet t\u00eb rishikohen dhe p\u00ebrcaktohen s\u00ebrish, si dhe t\u00eb respektohen, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb turboturbofolku oriental t\u00eb zhduket p\u00ebrfundimisht, n\u00eb mos nga t\u00eb gjitha, t\u00eb pakt\u00ebn nga shumica e organizatave tona.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Asnj\u00ebher\u00eb nuk ka qen\u00eb m\u00eb e leht\u00eb organizimi i aktiviteteve kulturore sesa sot. Kjo provohet shpesh nga disa shoqata t\u00eb themeluara koh\u00ebt e fundit, t\u00eb cilat kan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb skenat e tyre artist\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh n\u00eb diaspor\u00eb. Gjithashtu, n\u00eb diaspor\u00eb jetojn\u00eb poet\u00eb dhe shkrimtar\u00eb, dhe n\u00eb vendet ku veprojn\u00eb, shkolla shqipe dhe nx\u00ebn\u00ebsit e saj kan\u00eb potencial t\u00eb madh, nd\u00ebrsa angazhimi i artist\u00ebve nga vendet am\u00eb, edhe pse i lidhur me kosto relativisht t\u00eb larta, nuk \u00ebsht\u00eb i pamundur.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sa i p\u00ebrket mjeteve materiale t\u00eb nevojshme, situata nuk \u00ebsht\u00eb aq keq sa pretendohet. Edhe pse nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme, ekzistojn\u00eb fonde, duke filluar nga komunat dhe rajonet (t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Gjermani dhe disa vende t\u00eb tjera evropiane) deri te fondet e Bashkimit Evropian. Ministrit\u00eb e Kultur\u00ebs dhe Ministrit\u00eb e Diaspor\u00ebs t\u00eb Kosov\u00ebs, Shqip\u00ebris\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut kan\u00eb gjithashtu fonde p\u00ebr aktivitete kulturore n\u00eb diaspor\u00eb. P\u00ebr t\u2019i marr\u00eb k\u00ebto mjete, duhet t\u00eb konkurroni brenda afateve t\u00eb caktuara dhe jo vet\u00ebm kur lind nevoja, p\u00ebr shembull disa jav\u00eb para aktivitetit. K\u00ebto fonde i p\u00ebrkasin shoqatave dhe ato duhet t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr to, sepse nuk kam d\u00ebgjuar q\u00eb ndonj\u00eb institucion n\u00eb vendet am\u00eb t\u00eb ket\u00eb k\u00ebrkuar ndihm\u00eb nga shoqatat q\u00eb jan\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ambasadat dhe konsullatat mund t\u00eb luajn\u00eb edhe nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si k\u00ebshilltar\u00eb dhe mb\u00ebshtet\u00ebs n\u00eb aspektin logjistik. Jam kurioz n\u00ebse do t\u00eb ket\u00eb ndryshime me em\u00ebrimin e Atasheve Kulturore, t\u00eb shpallur para pak jav\u00ebsh nga Ministria e Kultur\u00ebs, Rinis\u00eb dhe Sportit e Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Do t\u00eb ishte mir\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshiheshin k\u00ebtu edhe artist\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, edhe pse jasht\u00ebzakonisht t\u00eb suksessh\u00ebm, jan\u00eb ende n\u00ebn hijen e Dua Lip\u00ebs dhe Rita Or\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ka pasur shum\u00eb diskutime p\u00ebr hapjen e Qendrave Kulturore n\u00eb diaspor\u00eb, t\u00eb planifikuara nga qeverit\u00eb e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Republik\u00ebs s\u00eb Kosov\u00ebs. Por duket se k\u00ebto plane kan\u00eb mbetur vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr, gj\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsuese, sepse ato qendra do t\u00eb mund t\u00eb luanin nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb riorganizimin kulturor t\u00eb diaspor\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrve\u00e7 ofrimit t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare p\u00ebr brezat e rinj n\u00eb diaspor\u00eb, aktivitetet kulturore jan\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi dhe form\u00eb e shk\u00eblqyer e diplomacis\u00eb kulturore. N\u00eb aktivitetet e shoqatave n\u00eb diaspor\u00eb, duhet t\u00eb ket\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebs me komb\u00ebsi t\u00eb ndryshme, si dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb institucioneve t\u00eb vendeve ku jetojn\u00eb, p\u00ebr t\u2019u njohur me kultur\u00ebn, por edhe me komunitetin ton\u00eb.<\/span><\/p>\n<p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400\">\n  Aktivitetet e disa shoqatave n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb diaspor\u00ebs jan\u00eb premtuese, duke ofruar nj\u00eb program m\u00eb alternativ, q\u00eb n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mase i p\u00ebrgjigjet k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebsve, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb brezave t\u00eb rinj, por gjithashtu jan\u00eb edhe adresa e preferuar e mysafir\u00ebve me komb\u00ebsi t\u00eb ndryshme.\n<\/span>\n<span style=\"font-weight: 400\">\n  Disa prej tyre mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb diskutim gjat\u00eb konferenc\u00ebs \u201cDiaspora Flet\u201d t\u00eb organizuar nga organizata Germin. P\u00ebrve\u00e7 shk\u00ebmbimit t\u00eb p\u00ebrvojave, gjat\u00eb bised\u00ebs, panelist\u00ebt ran\u00eb dakord se \u00ebsht\u00eb e nevojshme bashk\u00ebpunimi midis shoqatave, por edhe angazhimi m\u00eb i madh i artist\u00ebve n\u00eb aktivitete kulturore, ve\u00e7an\u00ebrisht atyre q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb diaspor\u00eb. Format e bashk\u00ebpunimit mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb ndryshme, si organizimi i p\u00ebrbashk\u00ebt i aktiviteteve kulturore, organizimi i pun\u00ebtorive p\u00ebr ndihm\u00ebn e shoqatave t\u00eb reja apo grupeve t\u00eb interesit p\u00ebr t\u00eb themeluar shoqata, mb\u00ebshtetja e artist\u00ebve t\u00eb rinj n\u00eb promovimin e pun\u00ebs s\u00eb tyre, etj. Pse jo edhe themelimi i nj\u00eb platforme kulturore n\u00eb diaspor\u00eb q\u00eb do t\u00eb bashkonte shoqatat dhe artist\u00ebt, nj\u00eb bashkim me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb kultivimin dhe promovimin e kultur\u00ebs shqiptare n\u00eb diaspor\u00eb.\n<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"translation-block\"><em>\n  <span style=\"font-weight: 400\">\n    <strong>Rreth autorit<\/strong>: Z. Salihu ka lindur n\u00eb Mitrovic\u00eb dhe jeton n\u00eb Gjermani q\u00eb nga viti 1992. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb Gjermani, Z. Salihu \u00ebsht\u00eb angazhuar aktivisht n\u00eb sport dhe kultur\u00eb, p\u00ebrmes t\u00eb cilave ka mbajtur lidhje me vendin e tij dhe ka identifikuar mund\u00ebsi bashk\u00ebpunimi.\n  <\/span>\n  <span style=\"font-weight: 400\">\n    Z. Salihu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga bashk\u00ebthemeluesit e shoqat\u00ebs kulturore URACult, themeluar n\u00eb vitin 2014, me q\u00ebllim kryesor promovimin aktiv t\u00eb kultur\u00ebs shqiptare n\u00eb Gjermani. Si president i URACult, Z. Salihu merr pjes\u00eb aktive n\u00eb pun\u00ebn e komunitetit shqiptar n\u00eb Gjermani.\n  <\/span>\n<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A virtual walk through the pages of social networks where Albanian associations from the Diaspora are presented, on the eve of a national, state or religious holiday, offers us a clear overview of their activities. The impression is created that many organizations in Stockholm, Basel, Ankara, Toronto, Baden-Baden, Zagreb and other places where the Albanian [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":11075,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[31,32,33,34],"class_list":["post-5596","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diaspora-briefings","tag-culture","tag-diasporaflet2020","tag-editorial","tag-uracult"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5596\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/germin.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}