Albania’s higher education system is under increasing pressure to prepare graduates not only with disciplinary knowledge, but also with the entrepreneurial, digital, and innovation-oriented competences required by a rapidly changing economy. In this context, diaspora expertise can play an important role in helping universities refresh curricula, introduce new pedagogical approaches, and strengthen connections with industry. GERMIN has highlighted this model through recent stories of diaspora-resident academic collaboration in Albania. 

A teaching and innovation collaboration led by Prof. Valentina Ndou, as diaspora academic, and implemented together with Prof. Blerta Dragusha at the University of Shkoder “Luigj Gurakuqi,” represents a concrete example of this approach in action. During the 2025–2026 academic year, the collaboration focused on the Corporate Finance course offered in the Master of Science in Finance and the Master of Science in Accounting, with the aim of making the course more practice-oriented, innovation-driven, and responsive to the challenges of digital transformation in the financial sector. 

The revised course was designed not simply to transmit financial knowledge, but to expose students to a broader set of competences connected to entrepreneurship, design thinking, innovation management, and the application of Artificial Intelligence in finance. The updated syllabus integrated themes such as entrepreneurial competencies, business planning, Business Model Canvas, and design thinking in finance, with the broader objective of guiding students toward a deeper understanding of how innovation can be financed, structured, and scaled. 

One of the main issues this collaboration sought to address was the persistent gap between classroom learning and the real needs of the financial sector. To respond to this challenge, the course introduced a project-based and challenge-based learning model. In November, an Open Innovation Challenge in the Finance Sector brought together students and representatives of local banks, creating a space where academic learning could directly engage with real-world industry problems. According to the course documentation, the initiative asked student teams to develop innovative and financially sustainable business solutions to concrete enterprise challenges, supported by academic supervisors and company mentors. 

This was not a purely theoretical exercise. Students were exposed to practical problems related to digital transformation, operational efficiency, customer engagement, financial inclusion, and the adoption of emerging technologies in banking. The guiding materials prepared for the course framed these opportunities very clearly, highlighting areas such as fraud detection, alternative credit scoring, financial education, compliance, remittances, SME cash-flow management, and AI-supported financial inclusion in Albania and the Western Balkans. 

A further milestone of the collaboration was the Final Presentation and Pitch Workshop, held on 13 February 2026, which marked the culmination of the students’ project-based learning journey. Students were organised into 11 teams and developed project ideas centred on the use of AI in the finance sector. Their proposals ranged from AI solutions for operational efficiency in banks, to chatbots for customer service, to more inclusive financial services for older adults, people with disabilities, and underserved groups. The use of the Business Model Canvas gave students a structured way to articulate value propositions, customer segments, key resources, costs, and revenue logic. 

Projects were evaluated by a distinguished jury composed of representatives from academia, industry, and innovation ecosystems:

• Gazmend Selmani – tech, finance, and real estate entrepreneur 
• Valentina Ndou – University of Salento 
• Egzon Sadiku – Project Manager, GERMIN Kosovo 
• Denada Bushi Hafizi – Director, BKT Shkoder Branch 
• Enkelejda Nabolli – Raiffeisen Bank representative 

The collaboration also introduced an important pedagogical shift. Rather than limiting learning to lectures, it emphasized teamwork, mentoring, pitching, dialogue with practitioners, and problem-solving around local and regional challenges. Student response to this model appears to have been strongly positive. The engagement report notes enthusiasm for the new pedagogical approach, especially the experiential and project-based component, which enabled students to identify problems in their environment and transform them into structured, evidence-based proposals. Students also valued teamwork and the opportunity to present before external experts, even though this represented a significant challenge. 

Beyond teaching, the collaboration also generated broader academic and institutional value. Joint activities included research collaboration and the co-development of a major Erasmus+ Capacity Building in Higher Education proposal, submitted with an international consortium. The proposal aims to strengthen research and innovation capacities in Western Balkan higher education institutions, addressing structural issues such as low research visibility, weak knowledge transfer, and fragmented cooperation between universities, industry, and public institutions. This shows that diaspora engagement can extend beyond individual courses and contribute to wider institutional development. 

What makes this experience particularly relevant is that it responds to a real and pressing issue in Albanian higher education: the need to connect teaching with innovation ecosystems and labour-market realities. In this case, diaspora expertise did not remain external or symbolic. It was translated into syllabus revision, co-teaching, mentoring, industry engagement, and the creation of learning experiences that encouraged students to think entrepreneurially and apply financial knowledge to real-world challenges. 

This experience demonstrates how diaspora expertise can move beyond knowledge transfer and become a driver of systemic change. By combining updated content, innovative pedagogy, and strong stakeholder engagement, the collaboration created a replicable model for enhancing higher education in Albania.

It highlights that the future of education lies not only in what students learn, but in how they learn, through interaction, experimentation, and real-world application in close connection with the innovation ecosystem.

The post Diaspora Expertise in Action: Prof. Valentina Ndou’s Collaboration with Prof. Blerta Dragusha appeared first on Germin.

Konferenca do të mbledhë profesionistë të diasporës, inovatorë, sipërmarrës, akademikë, institucione dhe partnerë për të shkëmbyer ide, për të krijuar lidhje dhe për të eksploruar mënyra të reja për ta kthyer ekspertizën globale shqiptare në ndikim lokal. Si konferenca përmbyllëse e projektit Diaspora4Innovation, ajo do të shërbejë edhe për të reflektuar mbi arritjet, mësimet e nxjerra dhe mundësitë e ardhshme për bashkëpunim të vazhdueshëm.

Bashkohuni me ne për dy ditë diskutimesh, rrjetëzimi dhe mundësish të reja që mbështesin inovacionin, arsimin, sipërmarrjen dhe bashkëpunimin përtej kufijve.

Në emër të Bashkimit Evropian, Gjermanisë dhe Suedisë, EU4Innovation po mbështet GERMIN për të lehtësuar qarkullimin e njohurive globale shqiptare në nivel lokal.

Regjistrohu ketu

The post Diaspora4Innovation Conference | May 28-29, Tirana appeared first on Germin.

në Këln të Gjermanisë, e mbajtur më 7-9 nëntor 2025, kemi përgatitur një dokument politikash (policy brief) me mesazhe të qarta dhe veprime prioritare për institucionet në Shqipëri dhe Kosovë.

Read the Policy Brief in English

Lexo Dokumentin e Politikave ne Shqip

The post From dialogue to action: read our policy brief on diaspora engagement for the institutions in Albania and Kosova appeared first on Germin.

A teaching fellowship was proposed by Associate Professor Dorina Pojani from the diaspora (The University of Queensland, Australia) and implemented in collaboration with a resident academic (Dr Irina Branko, Polytechnic University of Tirana, Albania) over the course of one year. A combination of in-person visits and online activities took place in 2025–2026. The fellowship focused on refreshing a landscape planning course led by the resident lecturer. Normally, the course is delivered through a combination of theoretical lectures and studio-based work. Historically, the planning program at PUT has placed a strong emphasis on design rather than theory or policy. In this fellowship, the key innovation was a series of guest lectures by domestic and international practitioners from the public, private, non-profit, and international assistance sectors. These lectures, complemented by visits to the lecturers’ workplaces, introduced students to a range of career opportunities for planning graduates beyond the more typical employment in design studios.

Student feedback on this initiative was very positive. In an anonymous survey completed by more than half of the students (20 out of 37), the course—and particularly the new elements—received an average score of 4.75 out of 5. Beyond the quantitative results, qualitative feedback gathered through a focus group attended by 15 students was especially illuminating. Students clearly expressed a desire for more than technical training. They sought greater exposure to real-world practice, including experiences outside the capital city in coastal and mountainous regions; insight into non-traditional career pathways; and stronger links between urban planning, architecture, and communities. Students highlighted the importance of learning about non-design aspects of professional practice, including coordination with institutions, financial management, budgeting, and project governance—areas they felt were largely absent from their formal training but central to real-world work. They also valued the interdisciplinary nature of several guest organisations. Importantly, students welcomed the territorial breadth of the course, which deepened their understanding of landscape, tourism, and regional challenges, and strengthened their appreciation of planning at multiple scales.

Below is a summary of the factors that, in Pojani’s and Branko’s experience, contributed to the success of this program.

Funding. While the fellowship is competitively awarded, it is low-cost. This is a positive feature, as it enables broader participation. The administrative burden is also limited, with short application forms and minimal reporting requirements. With planning being a social science discipline, course expenses were relatively low.

Presence. Pojani’s physical presence in Albania was essential for the fellowship to succeed, as teaching activities are generally less effective online than through in-person engagement. Being present allowed the diaspora scholar to guide activities and provide mentorship, in line with Albania’s relational culture. During her visit, Pojani also undertook additional activities, such as media appearances and workshops, which also helped Branko expand professional networks. This networking support aligned closely with one of the program’s key objectives.

Collaboration. While the team members were acquainted prior to participating in the program, they had not collaborated professionally before. Nevertheless, the program was successful, driven by a strong motivation to work together. Much of the success can be attributed to Branko being well liked and to the positive rapport that already existed between her and the students. This created a welcoming environment into which Pojani could be effectively integrated. GERMIN and EU4Innovation have actively supported ongoing connections through formal and informal networking opportunities, including a study visit in Venice and a workshop in Tirana.

The post Diaspora Expertise in Action: Dr Dorina Pojani and Dr Irina Branko’s Teaching Collaboration appeared first on Germin.

Through Diaspora4Innovation, GERMIN and EU4Innovation create space for meaningful academic exchange between diaspora scholars and resident faculty in Albania. The Meet the Scholar Series documents these collaborations and shows how shared teaching experiences translate into stronger universities, more relevant curricula, and empowered students.

One such collaboration brought together Dr Adelajda Matuka, diaspora scholar from the University of Bologna, and Dr Edmira Cakrani, from the European University of Tirana in Albania. Together, they co-designed and co-taught the course Applied Economics with R Studio at the European University of Tirana, introducing students to modern, applied approaches in economics education.

From the early planning stages, the collaboration focused on aligning international academic practices with the realities of Albanian higher education. The scholars worked closely to structure the syllabus, define learning outcomes, and design assessments that encouraged active participation and problem solving.

The course integrated applied quantitative analysis, programming, and economic reasoning through the use of R Studio. Students analyzed, modeled, and visualized real world datasets, linking empirical results to economic and policy questions relevant to Albania and beyond. Rather than relying on abstract theory, the course emphasized learning by doing.

Classroom delivery centered on live coding sessions, guided exercises, and step by step examples. Students worked directly with data and learned how to interpret findings in a policy context. This approach helped them build confidence in computational thinking and understand how applied economics supports evidence based decision making.

Student response played a key role in shaping the experience. Curiosity, collaboration, and a willingness to experiment defined the classroom dynamic. Many students expressed pride in completing their first data analysis projects, seeing their skills grow in real time.

What made this collaboration stand out for the diaspora scholar was the opportunity to engage in an academic environment that felt both evolving and familiar, as someone who had once studied in the Albanian education system. The partnership with the European University of Tirana and with Prof. Edmira Cakrani created a meaningful bridge between past academic roots and current international experience. Beyond teaching, the collaboration also extended into research. The joint research article developed through this partnership is now near completion, with the aim of submitting it to a top ranking academic journal. The scholars also presented their work at the READ International Scientific Conference 2025, where around 300 research papers from researchers worldwide were shared. This experience strengthened not only academic cooperation but also personal commitment to contributing to higher education in Albania.

For the resident scholar, the collaboration introduced new pedagogical approaches, digital tools, and applied teaching methods. Exposure to international academic practices inspired curriculum innovation beyond this single course and encouraged broader integration of technology driven learning.

Both scholars see strong potential in continuing this model of collaboration. Future plans include co teaching, joint research, curriculum development workshops, and stronger links between Albanian universities and international academic networks. These partnerships help bridge gaps between diaspora and resident scholars while preparing students for competitive job markets in Albania and abroad.

The Meet the Scholar Series captures what Diaspora4Innovation makes possible when engagement moves beyond short visits and into sustained academic partnership. It shows how shared responsibility, adaptability, and mutual learning can strengthen higher education and build lasting connections between global knowledge and local institutions.

On behalf of the European Union, Germany, and Sweden, EU4INNOVATION is supporting GERMIN to facilitate the circulation of Albania’s global knowledge locally.

The post Co-Teaching Across Borders, Bringing R Studio into Albanian Classrooms appeared first on Germin.

Diaspora4Innovation showed how sustained collaboration between diaspora scholars and resident academics can strengthen higher education in Albania through shared responsibility and long term impact.

Through the Diaspora4Education component, the programme supported a close academic partnership between Dr. Ernil Sabaj, Assistant Professor in the Department of Economics at the University of Warwick, and Dr. Ledjon Shahini, Professor of Economic Sciences at the Faculty of Economics, University of Tirana. Together, they co designed and co taught the Environmental Economics course for third year undergraduate students, creating a joint teaching model based on equality, exchange, and practical learning.

The collaboration began with a thorough review of the existing curriculum and its alignment with international academic standards. Dr. Sabaj and Dr. Shahini updated the course content to include contemporary themes such as carbon pricing, emissions trading systems, circular economy models, and green and blue economy approaches. EU environmental policy frameworks, including the EU Emissions Trading System and the Carbon Border Adjustment Mechanism, became core reference points, directly linking the course to Albania’s European integration agenda.

Teaching methods shifted toward applied and interactive learning. Students worked with real data from EU institutions, the World Bank, IMF, and EUROSTAT, and engaged with policy documents used in real decision making processes. Case studies focused on Albania’s environmental and economic realities, including air pollution, waste management, hydropower reliance, and institutional capacity challenges. This approach strengthened analytical thinking, policy evaluation skills, and confidence in applied economics.

Student engagement increased significantly. Discussions often extended beyond class time, with students actively debating how global policy tools could function within Albania’s specific context. The co teaching model helped students connect international knowledge with local challenges and see themselves as future contributors to policy, research, and sustainable development.

For the resident scholar, the collaboration also enabled professional exchange and exposure to international academic practices. A reciprocal visit to the University of Warwick allowed Dr. Shahini observe course design, assessment methods, student engagement approaches, and research culture, insights that are now informing his teaching practices at the University of Tirana.

The partnership extended beyond a single course. Dr. Sabaj and Dr. Shahini are laying the groundwork for continued co-teaching, joint research in environmental and development economics, and preparation of a Jean Monnet Action module under Erasmus Plus. This initiative aims to institutionalise cooperation between the two universities, expand faculty involvement, and further modernise economics curricula in Albania.

This experience confirms that diaspora engagement creates meaningful impact when it is structured, reciprocal, and embedded in institutions. Diaspora4Innovation demonstrated how knowledge exchange can strengthen universities, empower students, and contribute to Albania’s path toward a more sustainable and informed future.

On behalf of the European Union, Germany, and Sweden, @eu_4_innovation is supporting Germin to facilitate the circulation of Albania’s global knowledge, locally!

The post Diaspora4Innovation Meet the Scholar Series: appeared first on Germin.

Konferenën e hapi Arieta Dragusha, përgjegjëse për komunikim në GERMIN, e cila theksoi rolin e grave në politikë, me fokus të veçantë në nivelin lokal, ku përfaqësueset janë më afër qytetarëve dhe nevojave të tyre të përditshme. Ajo nënvizoi se pjesëmarrja e grave në vendimmarrje lokale përkthehet në politika më të ndjeshme dhe zgjidhje më reale për komunitetin.

Më pas, Era Ahmeti, koordinatore e projekteve në GERMIN, shpalosi të arriturat kryesore të projektit, i cili kishte për qëllim të promovojë pjesëmarrje dhe përfaqësim më të madh politik të grave në Kosovë. Projekti u zbatua në shtatë komuna dhe përfshiu gjithsej 54 gra që ishin asambleiste ose kandidate për asamble komunale. Gjatë zbatimit u angazhuan shtatë mentore nga diaspora dhe shtatë eksperte, u organizuan tre trajnime tematike dhe u realizuan shtatë iniciativa komunitare që adresuan nevoja konkrete në nivel lokal.

Në kuadër të konferencës, iniciativat e zbatuara u prezantuan nga Hyrije Uka Hoxha nga Komuna e Vushtrrisë, Sanie Kuqi Rexhepaj nga Komuna e Suharekës dhe Besiana Syla nga Komuna e Lipjanit, duke sjellë shembuj praktikë të ndikimit të grave në politika dhe nisma lokale.

Gjatë raundeve të diskutimit u ngritën disa problematika kyçe. U theksua mungesa e bashkëpunimit të mjaftueshëm mes grave që i përkasin partive të ndryshme politike, ndërsa Suhareka u përmend si shembull pozitiv i bashkëpunimit ndërpartiak mes grave. Pjesëmarrëset theksuan mungesën e debatit publik mbi faktin se të 38 komunat në Kosovë udhëhiqen nga burra, si dhe adresuan dhunën online ndaj grave në politikë, e cila në shumicën e rasteve vjen nga burra. U diskutua gjithashtu për përfaqësimin e ulët të grave në media dhe barrën e punëve të papaguara që vazhdojnë të bien kryesisht mbi gratë.

Concrete recommendations emerged from the discussions, including the continuation of professional training for women, especially in public procurement, strengthening cooperation with organizations like GERMIN, which were deemed highly necessary and productive, and initiating actions at the central level. Participants proposed more systematic work to enhance the role of female assembly members, changes in voting procedures in municipal assemblies, allowing citizens to vote up to three candidates instead of one, and the need for monitoring and transparency regarding the Democratization Fund.

Konferenca u mbajt në Ditën Ndërkombëtare të Migracionit, duke riafirmuar rolin e diasporës si partnere e rëndësishme në mbështetjen afatgjatë të grave në politikë dhe në forcimin e demokracisë lokale.

The event concluded with the clear message that women do not seek privileges in decision-making; they seek the positions they deserve because democracy only has meaning when decisions are made by all. This conference marked the conclusion of the “Women in Politics” project, funded by the National Endowment for Democracy and implemented by GERMIN in seven municipalities across Kosova.

The post Closing Conference of the “Diaspora for Women in Politics” Project appeared first on Germin.

Duke u mbështetur në trashëgiminë e saj rajonale, Diaspora Flet ngrihet këtë vit në skenën ndërkombëtare, duke lidhur organizatat e diasporës, institucionet dhe partnerët zhvillimorë nga vendet e origjinës dhe ato pritëse. Konferenca shërben si një hapësirë bashkëpunimi, dialogu dhe shkëmbimi njohurish, që forcon rolin e diasporës në zhvillimin ekonomik, social dhe kulturor.

E mbështetur nga GIZ – Programi MEG, konferenca e vitit 2025 vendos në qendër rrjetet e diasporës si nxitës të integrimit, inovacionit dhe zhvillimit të qëndrueshëm përtej kufijve. Ajo thekson rolin e diasporës shqiptare, përkrah komuniteteve të tjera pjesëmarrëse, si ura bashkëpunimi midis shoqërive, kulturave dhe ekonomive.

Gjatë tre ditëve të konferencës, pjesëmarrësit do të marrin pjesë në fjalime kryesore, panele tematike, shkëmbime ndërkombëtare, performanca kulturore dhe aktivitete rrjetëzimi, për të përmbyllur me një sesion strategjik të dedikuar organizatave shqiptare të diasporës.

The post GERMIN Brings the Fourth “Diaspora Flet” Conference to Cologne, Germany appeared first on Germin.

Shkëmbimi i përvojave mes tyre si dhe marrja e njohurive të reja, nga modelet më inovative në Evropë e botë, është një nga qëllimet thelbësore të projektit “Diaspora4Innovation”.

Qëllimi i shkëmbimit të njohurive ishte thelbi i vizitës studimore në Venecia, e zhvilluar nga një grup prej 12 akademikësh, si nga Shqipëria ashtu edhe nga diaspora, së bashku me përfaqësues të GERMIN, EU4Innovation dhe medias. Vizita përfshiu një qendër inovacioni: H-FARM, një platformë dhe kampus që në thelb ka ndërtimin e sipërmarrjeve inovatore dhe ekosistemeve të inovacionit, duke synuar ndryshime me impakt, duke fuqizuar brezat për të udhëhequr me qëllime parimore, gjithçka mbështetur nga AI (inteligjenca artificiale); dhe Future-Farming – një qendër e transferimit të teknologjisë e zhvilluar në partneritet nga Zero dhe H-FARM.

Dita e parë e kësaj vizite studimore ishte pikërisht, në QTT Future Farming, një nga infrastrukturat teknologjike më inovative të Europës, realizuar në partneritet e bashkëpunim të ngushtë mes sektorit publik e atij privat, mes bizneseve dhe kërkuesve shkencorë. Kompania Zero – 49% aksionere e Future Farming, është një aktor kyç evropian në bujqësinë vertikale, që ofron zgjidhje modulare dhe të drejtuara nga inteligjenca artificiale për bujqësinë, ushqimin, farmaceutikën, kozmetikën dhe eko-rehabilitimin.

Akademikët mësuan mbi metodat e formulat që aplikohen në Future Farming, për përdorimin e teknologjive në bujqësi, duke iu referuar paradigmës së “Nature Co-design”, pra duke studiuar si krijohet jeta në natyrë, për të gjetur kështu mënyrat e replikimit të saj, metodat e reja të realizimit të produkteve për biznesin e nevojat e shoqërisë, nëpërmjet kërkimeve shkencore, laboratorëve e teknologjisë.

Vizita e radhës ishte në H-FARM, hapësira ku gërshetohet arsimi, sipërmarrja dhe teknologjia. Akademikët vizituan nga afër kampusin modern, me hapësirat e jashtëzakonshme, si habitat perfekt për nxitjen e kreativitetit, ideve të reja, si dhe duke pasur në fokus kryesor mirëqenien e studentëve. Ata eksploruan qendrën e startup-eve dhe më pas u prezantuan me programet për zhvillimin e startup-eve, si edhe me qasjen arsimore të H-FARM College, me një fokus të veçantë në ofertën e tij ndërkombëtare.

Gjatë kësaj vizite akademikët pjesë e delegacionit vlerësuan eksperiencën që do t’ju shërbejë për implementimin, në një të ardhme, jo shumë të largët, edhe në universitetet shqiptare si dhe rëndësinë që këto vizita studimore kanë, për zgjerimin e bashkëpunimit në projekte të ndryshme, mes akademikëve që jetojnë në Shqipëri dhe akademikëve që tashmë kanë shënuar suksese të mëdha, në universitetet më të mira të Evropës e botës, ku ata punojnë.

Prof. Asoc.Valentina Ndou, që konceptoi këtë vizitë studimore dhe mundësoi lidhjet, u shpreh: “Disa nga këto nisma me të cilat u prezantuam në Venecia janë të njohura për akademikët tanë. Shumë prej tyre, që ishin pjesë e kësaj vizite studimore kanë filluar madje t’i aplikojnë në lëndët e tyre, në universitet ku punojnë. Por në Shqipëri është ende e vështirë që të aplikohen plotësisht këto nisma, sepse mungon infrastuktura dhe nevojitet një bashkëpunim më i madh si në nivel universitar ashtu edhe në atë të ndër-ministerial e të biznesit gjithashtu”.

Valbona Koçi, këshilltare në EU4Innovation, e vlerëson këtë vizitë studimore si një mundësi, për t’i sjellë edhe më pranë akademikët e diasporës me ata që jetojnë në Shqipëri.

Një aset të çmuar, i cilëson akademikët e diasporës shqiptare edhe bashkëdrejtori i GERMIN, z. Lirim Krasniqi, i cili theksoi se theksoi se falë tyre, Shqipëria po afrohet gjithnjë e më shumë me zhvillimet inovative nëpër Europë e botë, duke ndihmuar kështu në ngritjen e kapaciteteve dhe arritjen e niveleve të duhura në vend.

Projekti Diaspora4Innovation (që mbështetet nga EU4Innovation, financuar nga Bashkimi Evropian, qeveria Gjermane dhe ajo Suedeze) po tregon se si institucionet mund të luajnë një rol kyç në lidhjen e akademisë në Shqipëri, diasporës dhe politikëbërjes, duke siguruar që universitetet shqiptare të mos jenë të izoluara, por të integruara në trendet evropiane të inovacionit.

Të gjitha nismat që po ndërmerren në kuadër të këtij projekti po tregojnë më së miri se të mësuarit nuk njeh kufij. Dija mund të zhvillohet jashtë kufijve, por inovacioni do të kthehet gjithmonë në “shtëpinë” e vet, për ta pozicionuar Shqipërinë, si faktor të rëndësishëm, në ekosistemin rajonal e atë Evropian, të inovacionit.

The post Diaspora4Innovation, from Venice to Albania: Knowledge Without Borders Turning into Action appeared first on Germin.

Udhëtimi nisi në Prishtinë, ku energjia ishte ngjitëse dhe pritshmëritë të larta. Në kampusin e RIT Kosovë, pjesëmarrësit u mirëpritën nga fytyra të njohura që besojnë në këtë mision — nga znj. Liza Gashi nga Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, z. Lavon Bajrami nga RIT, dhe z. Xhelal Derguti nga GIZ. Bashkë-drejtorët e GERMIN, Sihana Bejtullahu dhe Lirim Krasniqi, e hapën edicionin me një mesazh të qartë: kjo nuk është vetëm një udhëtim, është një mundësi për të zbuluar veten.

Që nga lojërat e para në Innovation Centre Kosovo deri te garat e mbushura me të qeshura në Parkun e Gërmisë, lidhjet mes pjesëmarrësve u krijuan menjëherë. “Nuk e mendoja se mund të ndihesha kaq afër me njerëz që i njoha dje,” tha një pjesëmarrës. Por ky është OriginAL. Krijon ndjenjë përkatësie që nga dita e parë.

Udhëtimi mori një ton më të thellë në Prekaz, ku historia e familjes Jashari u tregua nga vetë Sala Jashari. Heshtje ra teksa pjesëmarrësit vendosën lule në memorial, secili duke reflektuar mbi sakrificën, forcën dhe kuptimin e lirisë.

Në Gjakovë dhe Krushë e Madhe, ata takuan gra që e rindërtuan fshatin pas luftës përmes një kooperative bujqësore. Në Pejë, vizituan Shtëpinë e Xhudos, aty ku formohen kampionët e Kosovës. “Më bëri të ndihem krenar në një mënyrë që nuk e kam përjetuar më parë,” u shpreh një pjesëmarrës.

Pastaj erdhi Prizreni —me ngjyra, historik dhe i paharrueshëm. Me ecjet në rrugicat me kalldrëm, ngjitjen në kala, vizitën në muzeun e Lidhjes së Prizrenit dhe bisedën me Veton Nurkollarin nga Dokufest, pjesëmarrësit panë si bashkëjetojnë tradita dhe risia.

Java e dytë solli një energji të re, ndërsa udhëtimi vazhdoi në Shqipëri. Në Shkodër, ata vizituan Muzeun e Kujtesës, ku rrëfimet e persekutimit politik gjatë komunizmit hapën biseda të thella për lirinë dhe drejtësinë. Në Durrës, eksploruan Amfiteatrin Romak, qëndruan pranë Kullës Veneciane dhe vizituan Hamamin Turk, duke përjetuar shtresat e historisë që ende formësojnë Shqipërinë sot. Dita përfundoi me muzikë, valle dhe një darkë kulturore buzë detit.

Në Vlorë, grupi hipi në një varkë dhe lundroi përgjatë bregdetit të Jonit, duke vizituar Shpellën e Haxhi Aliut dhe Gadishullin e Karaburunit, aty ku bukuria natyrore e Shqipërisë u shfaq plotësisht. Nga deti në male, ndalesa tjetër ishte Berati, ku pjesëmarrësit u ngjitën në lagjet me mure të bardha të kalasë dhe dëgjuan histori të trashëguara brez pas brezi. Një drekë tradicionale e plotësoi ditën me mikpritje dhe shije vendase.

Në Krujë, ata ndoqën gjurmët e heroit kombëtar, Skënderbeut, përmes kështjellës dhe muzeut që nderon trashëgiminë e tij të rezistencës dhe bashkimit. Udhëtimi përfundoi në Tiranë, ku grupi përjetoi ritmin e kryeqytetit, mori pjesë në një punëtori kreative me BetaPlan dhe festoi mbrëmjen e fundit gjatë Nata Shqiptare. E qeshura, muzika dhe përshëndetjet mbushën ajrin teksa pjesëmarrësit ktheheshin prapa në dy javët që ndryshuan këndvështrimin e tyre për vendin dhe njëri-tjetrin.

Dy javë. Dy shtete. Një përvojë që nuk harrohet. OriginAL 2025 nuk kishte të bënte vetëm me vendet që u vizituan, por me atë se kush u bënë pjesëmarrësit, së bashku.

The post Rooted Together: The OriginAL 2025 Journey Across Kosova and Albania appeared first on Germin.